北征
唐 杜甫
古诗词:北征原文翻译+全文注释译文+原著赏析
原文:
[唐] 杜甫皇帝二载秋,闰八月初吉。
杜子将北征,苍茫问家室。
维时遭艰虞,朝野少暇日。
顾惭恩私被,诏许归蓬荜。
拜辞诣阙下,怵惕久未出。
虽乏谏诤姿,恐君有遗失。
君诚中兴主,经纬固密勿。
东胡反未已,臣甫愤所切。
挥涕恋行在,道途犹恍惚。
乾坤含疮痍,忧虞何时毕。
靡靡逾阡陌,人烟眇萧瑟。
所遇多被伤,呻吟更流血。
回首凤翔县,旌旗晚明灭。
前登寒山重,屡得饮马窟。
邠郊入地底,泾水中荡潏。
猛虎立我前,苍崖吼时裂。
菊垂今秋花,石戴古车辙。
青云动高兴,幽事亦可悦。
山果多琐细,罗生杂橡栗。
或红如丹砂,或黑如点漆。
雨露之所濡,甘苦齐结实。
缅思桃源内,益叹身世拙。
坡陀望鄜畤,岩谷互出没。
我行已水滨,我仆犹木末。
鸱鸟鸣黄桑,野鼠拱乱穴。
夜深经战场,寒月照白骨。
潼关百万师,往者散何卒。
遂令半秦民,残害为异物。
况我堕胡尘,及归尽华发。
经年至茅屋,妻子衣百结。
恸哭松声回,悲泉共幽咽。
平生所娇儿,颜色白胜雪。
见耶背面啼,垢腻脚不袜。
床前两小女,补绽才过膝。
海图坼波涛,旧绣移曲折。
天吴及紫凤,颠倒在裋褐。
老夫情怀恶,呕泄卧数日。
那无囊中帛,救汝寒凛栗。
粉黛亦解苞,衾裯稍罗列。
瘦妻面复光,痴女头自栉。
学母无不为,晓妆随手抹。
移时施朱铅,狼藉画眉阔。
生还对童稚,似欲忘饥渴。
问事竞挽须,谁能即嗔喝。
翻思在贼愁,甘受杂乱聒。
新归且慰意,生理焉能说。
至尊尚蒙尘,几日休练卒。
仰观天色改,坐觉祆气豁。
阴风西北来,惨澹随回鹘。
其王愿助顺,其俗善驰突。
送兵五千人,驱马一万匹。
此辈少为贵,四方服勇决。
所用皆鹰腾,破敌过箭疾。
圣心颇虚伫,时议气欲夺。
伊洛指掌收,西京不足拔。
官军请深入,蓄锐何俱发。
此举开青徐,旋瞻略恒碣。
昊天积霜露,正气有肃杀。
祸转亡胡岁,势成擒胡月。
胡命其能久,皇纲未宜绝。
忆昨狼狈初,事与古先别。
奸臣竟菹醢,同恶随荡析。
不闻夏殷衰,中自诛褒妲。
周汉获再兴,宣光果明哲。
桓桓陈将军,仗钺奋忠烈。
微尔人尽非,于今国犹活。
凄凉大同殿,寂寞白兽闼。
都人望翠华,佳气向金阙。
园陵固有神,扫洒数不缺。
煌煌太宗业,树立甚宏达。
注释:
作品赏析:
这首长篇叙事诗是杜甫在唐肃宗至德二载(757)闰八月写的,共一百四十句。它象是用诗歌体裁写的陈情表,是这位在职的左拾遗向肃宗皇帝汇报自己探亲路上及到家以后的见闻感想。它结构自然而精当,笔调朴实而深沉,充满忧国忧民的情思,怀抱中兴国家的希望,反映了当时的政治形势和社会现实,表达了人民的情绪和愿望。全诗五大段,按照“北征”即从朝廷所在的凤翔到杜甫家小所在的鄜州的历程,依次叙述了蒙恩放归探亲、辞别朝廷登程时的忧虑情怀;归途所见景象和引起的感慨;到家后与妻子儿女团聚的悲喜交集情景;在家中关切国家形势和提出如何借用回纥兵力的建议;最后回顾了朝廷在安禄山叛乱后的可喜变化和表达了自己对国家前途的信心、对肃宗中兴的期望。它象上表奏章一样,写明年月日,谨称“臣甫”,恪守臣节,忠悃陈情,先说离职的的不安,次叙征途的观感,再述家室的情形,更论国策的得失,而归结到歌功颂德。这一结构合乎礼数,尽其谏职,顺理成章,而见美刺。不难看到,诗人采用这样的陈情表的构思,显然出于他“奉儒守官”的思想修养和“别裁伪体”的创作要求,更凝聚着他与国家、人民休戚与共的深厚感情。
“乾坤含疮痍,忧虞何时毕!”痛心山河破碎,深忧民生涂炭。这是全诗反复咏叹的主题思想,也是诗人自我形象的主要特征。诗人深深懂得,当他在苍茫暮色中踏上归途时,国家正处危难,朝野都无闲暇,一个忠诚的谏官是不该离职的,与他本心也是相违的。因而他忧虞不安,留恋恍惚。正由于满怀忧国忧民,他沿途穿过田野,翻越山冈,夜经战场,看见的是战争创伤和苦难现实,想到的是人生甘苦和身世浮沉,忧虑的是将帅失策和人民遭难。总之,满目疮痍,触处忧虞,遥望前途,征程艰难,他深切希望皇帝和朝廷了解这一切,汲取这教训。因此,回到家里,他虽然获得家室团聚的欢乐,却更体会到一个封建士大夫在战乱年代的辛酸苦涩,不能忘怀被叛军拘留长安的日子,而心里仍关切国家大事,考虑政策得失,急于为君拾遗。可见贯串全诗的主题思想便是忧虑国家前途、人民生活,而体现出来的诗人形象主要是这样一位忠心耿耿、忧国忧民的封建士大夫。
“缅思桃源内,益叹身世拙。”遥想桃源中人避乱世外,深叹自己身世遭遇艰难。这是全诗伴随着忧国忧民主题思想而交织起伏的个人感慨,也是诗人自我形象的重要特征。肃宗皇帝放他回家探亲,其实是厌弃他,冷落他。这是诗人心中有数的,但他无奈,有所怨望,而只能感慨。他痛心而苦涩地叙述、议论、描写这次皇恩放回的格外优遇:在国家危难、人民伤亡的时刻,他竟能有闲专程探亲,有兴观赏秋色,有幸全家团聚。这一切都违反他爱国的志节和爱民的情操,使他哭笑不得,尴尬难堪。因而在看到山间丛生的野果时,他不禁感慨天赐雨露相同,而果实苦甜各别;人生于世一样,而安危遭遇迥异;自己却偏要选择艰难道路,自甘其苦。所以回到家中,看到妻子儿女穷困的生活,饥瘦的身容,体会到老妻爱子对自己的体贴,天真幼女在父前的娇痴,回想到自己舍家赴难以来的种种遭遇,不由把一腔辛酸化为生聚的欣慰。这里,诗人的另一种处境和性格,一个艰难度日、爱怜家小的平民当家人的形象,便生动地显现出来。
“煌煌太宗业,树立甚宏达!”坚信大唐国家的基础坚实,期望唐肃宗能够中兴。这是贯串全诗的思想信念和衷心愿望,也是诗人的政治立场和出发点。因此他虽然正视国家战乱、人民伤亡的苦难现实,虽然受到厌弃冷落的待遇,虽然一家老小过着饥寒的生活,但是他并不因此而灰心失望,更不逃避现实,而是坚持大义,顾全大局。他受到形势好转的鼓舞,积极考虑决策的得失,并且语重心长地回顾了事变以后的历史发展,强调指出事变使奸佞荡析,热情赞美忠臣除奸的功绩,表达了人民爱国的意愿,歌颂了唐太宗奠定的国家基业,从而表明了对唐肃宗中兴国家的殷切期望。显然,由于阶级和时代的局限,诗人的社会理想不过是恢复唐太宗的业绩,对唐明皇有所美化,对唐肃宗有所不言,然而应当承认,诗人的爱国主义思想情操是达到时代的高度,站在时代的前列的。
综上可见,这首长篇叙事诗,实则是政治抒情诗,是一位忠心耿耿。忧国忧民的封建士大夫履职的陈情,是一位艰难度日、爱怜家小的平民当家人忧生的感慨,是一位坚持大义、顾全大局的爱国志士仁人述怀的长歌。从艺术上说,它既要通过叙事来抒情达志,又要明确表达思想倾向,因而主要用赋的方法来写,是自然而恰当的。它也确象一篇陈情表,慷慨陈辞,长歌浩叹,然而谨严写实,指点有据。从开头到结尾,对所见所闻,一一道来,指事议论,即景抒情,充分发挥了赋的长处,具体表达了陈情表的内容。但是为了更形象地表达思想感情,也由于有的思想感情不宜直接道破,诗中又灵活地运用了各种比兴方法,既使叙事具有形象,意味深长,不致枯燥;又使语言精炼,结构紧密,避免行文拖沓。例如诗人登上山冈,描写了战士饮马的泉眼,鄜州郊野山水地形势态,以及那突如其来的“猛虎”、“苍崖”,显然含有感慨和寄托,读者自可意会。又如诗人用观察天象方式概括当时平叛形势,实际上也是一种比兴。天色好转,妖气消散,豁然开朗,显然是指叛军在失败;而阴风飘来则暗示了诗人对回纥军的态度。诸如此类,倘使都用直陈,势必繁复而无诗味,便当真成了章表。因而诗人采用以赋为主、有比有兴的方法,恰可适应表现本诗所包括的宏大的历史内容,也显示出诗人在诗歌艺术上的高度才能和浑熟技巧,足以得心应手、运用自如地用诗歌体裁来写出这样一篇“博大精深、沉郁顿挫”的陈情表。
(倪其心)
-------------------------------------------
公遭禄山之乱,自行在往鄜州,鄜州在凤翔东北,故以《北征》命题。【鹤注】此诗述在路及到家之事,当在羌村后,至德二载九月作,故云:“菊垂今秋花。”班彪作《北征赋》:“用以为题。”
皇帝二载秋①,闰八月初吉②。杜子将北征③,苍茫问家室④。
(首段从北征问家叙起。)
①《春秋繁露》:德侔天地者,称皇帝。蔡邕《独断》:“秦承周末,自以为德兼三王,功包五帝,故并以为号,汉因之而不改。②《诗》:“二月初吉。”初吉,朔日也。③《楚辞》:“驾玄螭兮北征。”④阴铿诗:“苍茫岁欲晚。”苍茫,急遽之意。《诗》:“宜其家室。”
维时遭艰虞①,朝野少暇日②。顾惭恩私被③,诏许归蓬荜④。拜辞诣阙下⑤,怵惕久未出⑥。虽乏谏诤姿⑦,恐君有遗失⑧。君诚中兴主,经纬固密勿⑨。东胡反未已⑩,臣甫愤所切(11)。挥涕恋行在(12),道途犹恍惚(13)。乾坤含疮痍(14),忧虞何时毕。
(次述辞朝恋主之情,上八,欲去不忍,忧在君德。下八,既行犹思,忧在世事。)
①王洙曰:时房琯得罪,甫上言:琯罪细不宜免。帝怒,诏三司推问。甫谢,因称琯宰相子,少自树立,有大臣体。帝不省录,诏放甫归鄜州。庾信《哀江南赋》:“逮永嘉之艰虞。”②张协诗:“朝野多欢娱。”王粲《登楼赋》:“聊暇日以销忧。”梦弼曰:少暇日,谓军兴之际,公私不遑安处。③顾惭,自顾惭愧也。裴松之《三国志注表》:“顾惭二物。”曹植诗:“不得顾恩私。”④傅咸诗:“发身蓬荜庐。”⑤《晋史论》:陈王就国,则拜辞陨涕。班彪诗:“上书诣阙下。”⑥曹植诗:“皇恩过隆,只承怵惕。”⑦《孔丛子》:“犯颜谏诤,公正无私。”⑧公为拾遗,故恐君有遗失。《前汉·张安世传》:“无所遗失。”⑨《文心雕龙》:“经纬区宇,弥纶彝宪。”傅亮表:“密勿军国,心力俱尽。”密,秘也。勿,黾勉也。⑩东胡,指安庆绪。(11)钟惺曰:臣甫,用章奏字面,如对君语。《家语》:敬姜曰:“无挥涕。”(12)行在,见《窜凤翔》诗。(13)《法言》:“人心恍惚。”(14)《汉书》:“疮痍者未起。”《说文》:“痍,伤也,金疮也。”(15)《易》:“悔吝者,忧虞之象也。”
靡靡逾阡陌①,人烟眇萧瑟②。所遇多被伤③,呻吟更流血④。回首凤翔县,旌旗晚明灭⑤。前登寒山重⑥,屡得饮马窟⑦。邠郊入地底⑧,泾水中荡潏。猛虎立我前⑩,苍崖吼时裂。菊垂今秋花,石带古车辙(11)。青云动高兴(12),幽事亦可悦(13)。山果多琐细(14),罗生杂橡栗(15)。或红如丹砂(16),或黑如点漆(17)。雨露之所儒(18),甘苦齐结实(19)。缅思桃源内,益叹身世拙。坡陀望鄜畤(20),岩谷互出没(21)。我行已水滨(22),我仆犹木末(23)。鸱鸟鸣黄桑(24),野鼠拱乱穴(25)。夜深经战场(26),寒月照白骨(27)。潼关百万师,往者散何卒(28)。遂令半秦民(29),残害为异物(30)。
(此历叙征途所见之景。既逾越阡陌,复回顾凤翔,自此而过邠郊、望鄜畤家乡渐近矣。大约菊垂以下,皆邠土风物,此属佳景。坡陀以下,乃鄜州风物,此属惨景。【周甸注】途中所历,有可伤者,有可畏者,有可喜者,有可痛者。【申涵光】丹砂数句,混然元化。我行二句,俨若画图。)
①《诗》:“行迈靡靡。”王粲诗:“悠悠涉荒路,靡靡我心愁。四望无烟火,但见陌与阡。”《汉书注》:“南北曰阡,东西曰陌。”②曹植诗:“千里无人烟。”眇,少也。陶潜诗:“萧瑟室宇中。”③被伤,战士之带伤者。④《列子》:“周之尹氏,有老役夫,昼则呻吟即事。”呻吟,声引气也。《国策》:“流血成川。”元年十月,房琯有陈陶、青坂之败。二年,郭子仪复有清渠之败。故云:“呻吟更流血。”⑤《家语》:“旌旗缤纷。”沈约诗:“云华乍明灭。”⑥阴铿诗:“寒山但见松。”重,重叠也。⑦古乐府:“饮马长城窟。”⑧《唐书》:邠州新平郡,属关内道。杜笃《论都赋》:“瘗后土,礼邠郊。”胡夏客曰:入地底,暗用陶复陶穴事,其俗尚窟居也。《甘泉赋》:“窥地底而上回。”⑨《括地志》:泾水发源泾州,东南流邠州界,至高陵入渭。《九域志》:潏距泾才百五十里。《海赋》:“荡潏岛滨。”荡潏,水流貌。陈子昂诗:“云海方荡潏。”⑩陆机诗:“猛虎凭林啸。”又:“狐兽更我前。”(11)《左传》:“周穆王周行天下,将必有车辙马迹焉。”(12)阮籍诗:“托志青云上。”殷仲文诗:“能使高兴尽。”(13)钟惺曰,幽事六句,当奔走愁绝时,偏有闲心清眼,看景入微。(14)支遁诗:“芳泉代甘醴,山果兼时珍。”(15)《高唐赋》:“芳草罗生。”(16)晋挚虞流离鄠杜间,拾橡栗而食。《广韵》:“橡,枥实也。”《本草》:“其实似栗实而小。”左思《蜀都赋》:“丹砂赩炽出其坂。”(17)《世说》:王右军见杜弘治,叹曰:“面如凝脂,眼如点漆。”(18)《淮南子》:“雨露所濡,化生万物。”(19)又:“尝百草之滋味,水泉之甘苦。”《景福殿赋》:“结实秋商,敷华青春。”(20)【綖注】鄜畤,即鄜州,公家所在,畤地高而远先见也。《汉·郊祀志》:鄜秦文公梦黄蛇自天而下,止于鄜衍,作鄜畤,用三牲郊祀白帝。(21)薛道衡侍:“鸾旗历岩谷。”刘绘诗:“出没万重山。”(22)《诗》:“我行其野。”《左传》:“君其问诸水滨。”《杜臆》:公先至水滨,望家切,而行步速也。(23)《诗》:“我仆痡矣。”《楚辞》:“摹芙蓉兮木末。”(24)《诗》:“鸱鸮鸱鸮。”注,“鸱枭,鸺鹠,恶鸟。”《尔雅》:“茅鸱,怪鸱。”郭璞注:“茅鸱,今鸠似鹰。怪鸱,即鸺鹠,一名角鸱,鸣即雨,昼无见,夜即飞。”《诗》:“桑之落矣,其黄而陨。”(25)《汉书·苏武传》:“掘野鼠,去草实而食之。”《说文》:“江东大鼠,能人立,以前两脚拱头跳舞。”(26)苏武诗:“行役在战场。”(27)张华诗:“平台寒月色。”王粲诗:“白骨蔽平原。”(28)《哥舒翰传》:翰率兵出关,次灵宝县之西原,为贼所乘,自相践躏,坠黄河死者数万人。庾信《哀江南赋》:“百万义师,一朝卷甲。”散何卒,仓卒散失也。(29)长安旧为秦地,故曰秦民。《史记·白起传》:“天下不乐为秦民之日久矣。”(30)《何承天集》:“徒以残害剥辱。”《鵩赋》:“化为异物兮,又奚足悲。”
况我堕胡尘①,及归尽华发②。经年至茅屋③,妻子衣百结④。恸哭松声回⑤,悲泉共幽咽⑥。平生所娇儿⑦,颜色白胜雪⑧。见那背面啼⑨,垢腻脚不袜⑩。床前两小女,补缀才过膝(11)。海图拆波涛(12),旧绣移曲折(13)。天吴及紫凤(14),颠倒在裋褐(15)。老夫情怀恶,呕泄卧数日(16)。那无囊中帛,救汝寒凛栗。粉黛亦解苞(17),衾禂稍罗列(18)。瘦妻面复光,癡女头自栉(19)。学母无不为,晓妆随手抹(20)。移时施朱铅(21),狼籍画眉阔(22)。生还对童稚(23),似欲忘饥渴(24)。问事竞挽须,谁能即瞋喝。翻思在贼愁,甘受杂乱聒(25)。新归且慰意,生理焉得说(26)。
(此备写归家悲喜之状。裋褐以上,乍见而悲,极夫妻儿女至情。老夫以下,悲过而喜,尽室家曲折之状。在贼四句,缴上以起下,所忧在君国矣。)
①《晋·刘聪载记论》:“昔幽后不纲,胡尘暗于戏水。”②刘向《新序》:“士亦华发坠颠而后可用。”③何逊诗:“洛阳城东西,却作经年别。”④子夏衣若悬鹑百结。王隐《晋书》:董威辇拾残缯,辄结为衣,号曰百结。⑤阮籍车驾所穷,恸哭而返。宋玉《高唐赋》:“虚闻松声。”⑥陶潜诗:“骤骥感悲泉。”古歌:“陇头流水,鸣声幽咽。”⑦陶诗:“娇儿索父啼。”⑧《杜臆》:白胜雪,乃饥色。⑨《韵府》:俗人谓父曰耶,亦作■。⑩《南史》:阴子春,身服垢污,脚数年一洗。沈佺期诗:“穷囚多垢腻。”《说文》:“袜,足衣也。自三代有之,谓之角袜。”(11)《记·内则》:“衣裳绽裂纫,箴请补缀。”(12)《杜臆》:海图四句,乃故家穷状。《淮南子》:“起波涛。”(13)王褒《讲德论》:“曲折不失节。”(14)【赵注】天吴,海图所画之物。紫凤,旧绣所刺之物。剪旧物以补豎衣,故拆移而颠倒也。木华《海赋》:“天吴乍见而仿佛。”《山海经》:“朝阳之谷有神曰天吴,是为水伯,虎身人面,八首、八足、八尾,背青黄色。”又:“丹穴之山,有鸾鷟,凤之属也。五色而多紫。”(15)《诗》:“颠倒衣裳。”《方言》:“关西谓裋褐短者为裋褐。”《汉书注》:“裋,谓僮竖所著之襦。褐,毛布也。”《始皇纪》:“寒者利裋褐。”(16)淮南王安书:“夏月暑时,呕泄霍乱之病,相随属也。”(17)古诗,“面以粉黛似空青。”(18)《诗》:“抱衾与裯。”《笺》:“衾,被也,即寝衣。裯,床帐也。”扬雄赋:“骈罗列布,鳞以杂沓兮。”(19)《左传》:晋赢氏曰:“寡君使婢子侍执巾栉,以固子也。”注:“栉,梳比总名。”(20)沈佺期诗:“斜光映晓妆。”(21)朱铅,即丹粉也。宋玉《好色赋》:“臣东家之子,着粉则太白,施朱则太赤。”(22)《史记·淳于髠传》:“杯盘狼籍。”《七命》:“澜漫狼籍。”狼所卧处,草皆披靡,曰狼籍。《前汉书》:张敞为妇画眉。汉《城中谣》:“城中好广眉,四方且半额。”【钱笺】刘绩《靠雪录》云:唐时妇女画眉尚阔,《北征》云“狼籍画眉阔”,张籍《倡女词》有“轻鬓丛梳阔扫眉”之句,盖当时所尚如此。(23)雷次宗书:“吾童椎之年,已怀远略。”(24)《诗》:“苟无饥渴。”(25)陶诗:“父老杂乱言。”《左传》:“聒而与之语,过期。”(26)陆机诗:“生理各万端。”
至尊尚蒙尘①,几日休练卒②。仰观天色改③,坐觉妖氛豁④。阴风西北来⑤,惨澹随回纥⑥。其王愿助顺,其俗善驰突⑦。送兵五千人⑧,驱马一万匹⑨。此辈少为贵⑩,四方服勇决(11)。所用皆鹰腾,破敌过箭疾(12)。圣心颇虚伫(13),时议气欲夺(14)。
(此忧借兵回纥之害。妖氛豁,天意回矣。回纥助,人心顺矣。此兴复大机也。但借兵外夷,终为国患,故云“少为贵”。虚伫,帝望回纥。气夺,群议沮丧。赵次公曰:不用外兵,而有官军,此即当时之议。前二段,分应北征问家。后三段,申恐君遗失之故。)
①《左传》:臧文仲曰:“天子蒙尘于外,敢不奔问官守。”《汉书注》:“天子在外曰蒙尘。”②《吴越春秋》:“拣士练卒。”③陶潜诗:“远眺同天色。”④魏文帝书:“用给左右,以除妖氛。”⑤颜延子诗:“阴风振凉野。”⑥《唐书·回鹘传》:回纥,其先匈奴。元魏时号高车部,或曰敕勒,讹为铁勒。隋曰回纥,亦曰韦纥。至德元载九月,回纥遣其太子叶护,率兵四千,助国讨贼。肃宗宴赐甚厚,命广平王见叶护,约为兄弟。叶护大喜,称王为兄。赵曰:随回鹘,当以回纥为正。宪宗元和四年,始请易号回鹘,言捷鸷犹鹘然。《后汉·郎f 传》:“助顺元气。”⑦孔德璋诗:“汉家嫖姚将,驰突匈奴庭。”驰突,驰骤冲突也。⑧《晋·赵王伦传》:从兵五千人。⑨《诗》:“驱马悠悠。《国策》:张仪曰:“车千乘,骑万匹。”⑩《晋·石勒传》:“令我与此辈共事。”《记》:“礼有以少为贵者。”(11)司马迁书:“勇之决也。”《回纥传》:其人骁强,初无酋长,逐水草转徙,善骑射,喜盗钞。(12)《淮南子》:“破敌陷阵,莫能壅御。”庾信诗:“箭飞如疾羽。”隋炀帝取桃竹白羽箭。赐佛罗酋长曰:“此事宜速,使疾如箭也。”(13)《大戴礼》:“圣心备矣。”《世说》:桓温怅然失望,向之虚伫,一时都尽。(14)《后汉·许劭传》:劭与从兄靖不睦,时议以此少之。王粲《羽猎赋》:“魂亡气夺。”《魏志》:“吴人夺气。”
伊洛指掌收①,西京不足拔。官军请深入②,蓄锐可俱发③。此举开青徐④,旋瞻略恒碣⑤。昊天积霜露⑥,正气有肃杀⑦。祸转亡胡岁⑧,势成擒胡月⑨。胡命其能久,皇纲未宜绝⑩。
(此陈专用官军之利。是时名将统兵,奇正兼出,可以收两京、定河北,而擒安史,此为制胜万全之策。【朱注】当时李泌之议,欲令建宁并塞北出,与光弼犄角,以取范阳,所见正与公同。【綖注】公以乞师回纥为非计,故云:“圣心颇虚伫,时议气欲夺。”又谓官军直可乘胜长驱,故云:“此举开青徐,旋瞻略恒碣。”唯此议不行,回纥果为唐患,而河北迄非唐有,其云:“虽乏谏诤姿,恐君有遗失。”盖为此也,公尝自比稷契,其经纶概见于此矣。昊天六句,仍以天意决其必胜也。)
①陆机诗:“伊洛有岐路。”《抱朴子》:“八极之外,如在指掌。”②《出师表》:“深入不毛。”③蓄,养也。锐,锋利也。④杜预疏:“此举十有八九利”青、徐,《禹贡》二州名,在山东。⑤恒山、碣石,在东北。《书》:“太行恒山,至于碣石。”⑥《诗》:“昊天曰明。”《记》:“霜露既降。”⑦《春秋演孔图》:“正气为帝。”汉《郊祀歌》:“西颢沆荡,秋气肃杀。”⑧《翼奉传》:“转祸为福。”⑨《西阳杂俎》:禄山死,太白蚀月。⑩崔骃《达旨》:“皇纲云绪,帝纪乃设。”宋明帝即位诏:“皇纲绝而复钮。”
忆昨狼狈初①,事与占光别②。奸臣竟葅醢③,同恶随荡析④。不闻夏殷衰⑤,中自诛妹妲。周汉获薄兴,宣光果明哲⑥。桓桓陈将军⑦,仗钺奋忠烈⑧。微尔人尽非⑨,于今国犹活⑩。
(此借鉴杨妃,隐忧张良娣也。许彦昭曰:祸乱既作,惟赏罚当,则能再振,否则不可支矣。陈元礼首议诛国忠太真,无此举,虽有李郭,不能奏匡夏之功,故以活国许之。欲致兴复,当先去女戎。)
①《魏志》:曹操曰:“淯水之难,吾犹狼狈。”《西阳杂俎》:狈,两足绝短,每行驾两狼,失之则不能行。②《吴都赋》:“古先帝代。”③奸臣,谓杨国忠。同恶,谓虢国夫人辈。陆机《辩亡论》:“奸臣窃命。”《汉书》:“韩彭葅醢。”④《书》:“同恶相济。”又:“今我民用荡析离居。”⑤从夏殷为是,下有周汉也。妹喜、妲已,桀纣所嬖,旧作褒妲,疑误。⑥《书》:“明哲实作则。”周宣、汉光皆中兴主。《旧唐书》:上至马嵬驿,左龙武大将军陈玄礼,整比六军以从。玄礼以祸由杨国忠,欲诛之。命吐蕃使者遮国忠马,诉以无食。国忠未及对,军士呼曰:“国忠谋反。”遂杀之,以枪揭其首。上出驿门,慰劳军士,令收队。军士不应,使高力士问之。玄礼对曰:“国忠谋反,贵妃不宜供奉,愿陛下割恩正法。”上令力士引贵妃于佛堂,缢杀之。⑦《诗》:“桓桓于征。”注:“桓桓,武勇貌。”⑧《书》:“左仗黄钺。”《后汉书》:“海内忠烈张元节。”⑨微尔,即微管仲之意。⑩孙楚《与孙皓书》:“爱民活国,道家所尚。”
凄凉大同殿①,寂寞白兽闼②。都人望翠华③,佳气向金阙④。园陵固有神⑤,扫洒数不缺⑥。煌煌太宗业⑦,树立甚宏达⑧。
(终以太宗事业,望中兴之主。当时旧国思君,陵寝无恙,其光复在指顾间矣。此章大旨,以前二节为提纲。首节北征问家,乃身上事,伏第三、四段。次节恐君遗失,乃意中事,伏五、六、七段。公身为谏官,外恐军政之遗失,内恐宫闱之遗失,凡辞朝时,意中所欲言者,皆罄露于斯。此其脉理之照应也。若通篇构局。四句起,八句结,中间三十六句者两段,十六句者两段,后面十二句者两段,此又部伍之整严也。)
①庾信诗:“凄凉多怨情。”《长安志》:南内,兴庆官勤政楼之北,曰大同门,其内大同殿。天宝七载,大同殿柱产玉芝,有神光照殿。②庾信《小园赋》:“寂寞人外。”《三辅黄图》:未央宫,有白虎殿。唐避太祖讳,改为兽。白兽闼,即白兽门也。③《上林赋》:“建翠华之旗。”注:“以翠羽为旗上藻也。”④佳气,注见前。《神异经》:东北大荒中,有金阙,高百丈。蔡曰:金阙,谓以金饰阙门。⑤后汉郎f 疏:“园陵至重,圣神攸凭。”⑥张悛《为诸孙置守冢人表》:“扫除茔垄。”《旧书》:天宝十载正月,太庙置内官,洒扫诸陵庙。⑦《淮南王歌》:“煌煌上天。”⑧傅毅诗:“靡所树立。”陆机《高祖功臣赞》:“曲逆宏达。”罗大经曰:唐人每以李、杜并称,至宋朝诸公,始知推尊少陵。东坡云:古今诗人多矣,而惟杜子美为首,岂非以其饥寒流落,一饭未尝忘君与?又云:《北征》诗识君臣大体,忠义之气,与秋色争高,可贵也。
范梈曰:孙莘老尝谓老杜《北征》诗胜退之《南山》诗,王平甫以为《南山》胜《北征》,终不能相服。时山谷尚少,乃曰:若论工巧,则《北征》不及《南山》,若书一代之事,与《国风》、《雅》、《颂》,相为表里,则《北征》不可无,而《南山》虽不作未害也。二公之论遂定。
王嗣奭曰:昌黎《南山》,韵赋为诗,少陵《北征》,韵记为诗,体不相蒙。《南山》琢镂凑砌,诘屈奇怪,创体杰出,不可无一,不可有二,不易学,亦不必学,总不脱文人习气。《北征》固是雅调,古来词人多用之,如韩之《赴江陵寄三学士》等作,庶可与之雁行也。又曰:其篇法幻妙,若有照应,若无照应,若有穿插,若无穿插,不可捉摸。
李长祥曰:杜诗每有起得极厚,而无头重之嫌;收得极详,而无尾大之迹。《北征》中间,历言室家情绪,乃本题正意,故不见腹胀之病。
叶梦得曰:长篇最难,晋、魏以前,无过十韵者,盖古人以意逆志,初不以叙事倾倒为工。至杜子美《北征》、《述怀》诸篇,穷极笔力,如太史公记传,此古今绝唱也。
胡应麟曰:杜之《北征》、《述怀》,皆长篇叙事,然高者尚有汉人遗意,平者遂为元、白滥觞。李《送魏万》等篇,自是齐、梁,但才力加雄,辞藻增富耳。
唐汝询曰:杜五言古,体情莫妙于《三别》,叹事莫核于《三吏》,自诉莫苦于“纨袴”,经济莫备于《北征》。《梦李白》、《写怀》见其高,《望岳》、《慈恩寺》取其壮。他若《留花门》、前后《出塞》、《玉华》、《九成》诸作,胸中罗宇宙,无所不有,斯见其大。
钟惺曰:读少陵《奉先咏怀》、《北征》等篇,知五言古长篇不易作。当于潦倒淋漓、忽正忽反、若整若乱、时断时续处,得其篇法之妙。
魏泰道辅曰:唐人咏马嵬之事尚矣,世所称者,刘禹锡云:“官军诛佞幸,天子会妖姬。”白乐天云:“六军不发无奈何,宛转蛾眉马前死。”此乃官军背叛,逼迫明皇,不得已而诛贵妃也,颇失事君之礼。老杜《北征》诗曰:“不闻夏殷衰,中自诛褒妲。”盖言明皇畏天悔祸,赐妃子以死,无预官军也。
-----------仇兆鳌 《杜诗详注》-----------
拼音版对照
[ tang] du fu
huang di er zai qiu, run ba yue chu ji。
du zi jiang bei zheng, cang mang wen jia shi。
wei shi zao jian yu, chao ye shao xia ri。
gu can en si bei, zhao xu gui peng bi。
bai ci yi que xia, chu ti jiu wei chu。
sui fa jian zheng zi, kong jun you yi shi。
jun cheng zhong xing zhu, jing wei gu mi wu。
dong hu fan wei yi, chen fu fen suo qie。
hui ti lian xing zai, dao tu you huang hu。
qian kun han chuang yi, you yu he shi bi。
mi mi yu qian mo, ren yan miao xiao se。
suo yu duo bei shang, shen yin geng liu xue。
hui shou feng xiang xian, jing qi wan ming mie。
qian deng han shan zhong, lv de yin ma ku。
? jiao ru di di, jing shui zhong dang??。
meng hu li wo qian, cang ya hou shi lie。
ju chui jin qiu hua, shi dai gu che zhe。
qing yun dong gao xing, you shi yi ke yue。
shan guo duo suo xi, luo sheng za xiang li。
huo hong ru dan sha, huo hei ru dian qi。
yu lu zhi suo ru, gan ku qi jie shi。
mian si tao yuan nei, yi tan shen shi zhuo。
po tuo wang??, yan gu hu chu mei。
wo xing yi shui bin, wo pu you mu mo。
chi niao ming huang sang, ye shu gong luan xue。
ye shen jing zhan chang, han yue zhao bai gu。
tong guan bai wan shi, wang zhe san he zu。
sui ling ban qin min, can hai wei yi wu。
kuang wo duo hu chen, ji gui jin hua fa。
jing nian zhi mao wu, qi zi yi bai jie。
tong ku song sheng hui, bei quan gong you yan。
ping sheng suo jiao er, yan se bai sheng xue。
jian ye bei mian ti, gou ni jiao bu wa。
chuang qian liang xiao nv, bu zhan cai guo xi。
hai tu che bo tao, jiu xiu yi qu zhe。
tian wu ji zi feng, dian dao zai? he。
lao fu qing huai e, ou xie wo shu ri。
na wu nang zhong bo, jiu ru han lin li。
fen dai yi jie bao, qin? shao luo lie。
shou qi mian fu guang, chi nv tou zi zhi。
xue mu wu bu wei, xiao zhuang sui shou mo。
yi shi shi zhu qian, lang ji hua mei kuo。
sheng hai dui tong zhi, si yu wang ji ke。
wen shi jing wan xu, shui neng ji chen he。
fan si zai zei chou, gan shou za luan guo。
xin gui qie wei yi, sheng li yan neng shuo。
zhi zun shang meng chen, ji ri xiu lian zu。
yang guan tian se gai, zuo jiao xian qi huo。
yin feng xi bei lai, can dan sui hui gu。
qi wang yuan zhu shun, qi su shan chi tu。
song bing wu qian ren, qu ma yi wan pi。
ci bei shao wei gui, si fang fu yong jue。
suo yong jie ying teng, po di guo jian ji。
sheng xin po xu zhu, shi yi qi yu duo。
yi luo zhi zhang shou, xi jing bu zu ba。
guan jun qing shen ru, xu rui he ju fa。
ci ju kai qing xu, xuan zhan lve heng jie。
hao tian ji shuang lu, zheng qi you su sha。
huo zhuan wang hu sui, shi cheng qin hu yue。
hu ming qi neng jiu, huang gang wei yi jue。
yi zuo lang bei chu, shi yu gu xian bie。
jian chen jing ju hai, tong e sui dang xi。
bu wen xia yin shuai, zhong zi zhu bao da。
zhou han huo zai xing, xuan guang guo ming zhe。
huan huan chen jiang jun, zhang yue fen zhong lie。
wei er ren jin fei, yu jin guo you huo。
qi liang da tong dian, ji mo bai shou ta。
dou ren wang cui hua, jia qi xiang jin que。
yuan ling gu you shen, sao sa shu bu que。
huang huang tai zong ye, shu li shen hong da。
quan shi wu da duan, an zhao“ bei zheng” ji cong chao ting suo zai de feng xiang dao du fu jia xiao suo zai de? zhou de li cheng, yi ci xu shu le meng en fang gui tan qin、 ci bie chao ting deng cheng shi de you lv qing huai; gui tu suo jian jing xiang he yin qi de gan kai; dao jia hou yu qi zi er nv tuan ju de bei xi jiao ji qing jing; zai jia zhong guan qie guo jia xing shi he ti chu ru he jie yong hui ge bing li de jian yi; zui hou hui gu le chao ting zai an lu shan pan luan hou de ke xi bian hua he biao da le zi ji dui guo jia qian tu de xin xin、 dui su zong zhong xing de qi wang。 ta xiang shang biao zou zhang yi yang, xie ming nian yue ri, jin cheng“ chen fu”, ke shou chen jie, zhong kun chen qing, xian shuo li zhi de de bu an, ci xu zheng tu de guan gan, zai shu jia shi de qing xing, geng lun guo ce de de shi, er gui jie dao ge gong song de。 zhe yi jie gou he hu li shu, jin qi jian zhi, shun li cheng zhang, er jian mei ci。 bu nan kan dao, shi ren cai yong zhe yang de chen qing biao de gou si, xian ran chu yu ta“ feng ru shou guan” de si xiang xiu yang he“ bie cai wei ti” de chuang zuo yao qiu, geng ning ju zhe ta yu guo jia、 ren min xiu qi yu gong de shen hou gan qing。
“ qian kun han chuang yi, you yu he shi bi!” tong xin shan he po sui, shen you min sheng tu tan。 zhe shi quan shi fan fu yong tan de zhu ti si xiang, ye shi shi ren zi wo xing xiang de zhu yao te zheng。 shi ren shen shen dong de, dang ta zai cang mang mu se zhong ta shang gui tu shi, guo jia zheng chu wei nan, chao ye dou wu xian xia, yi ge zhong cheng de jian guan shi bu gai li zhi de, yu ta ben xin ye shi xiang wei de。 yin er ta you yu bu an, liu lian huang hu。 zheng you yu man huai you guo you min, ta yan tu chuan guo tian ye, fan yue shan gang, ye jing zhan chang, kan jian de shi zhan zheng chuang shang he ku nan xian shi, xiang dao de shi ren sheng gan ku he shen shi fu chen, you lv de shi jiang shuai shi ce he ren min zao nan。 zong zhi, man mu chuang yi, chu chu you yu, yao wang qian tu, zheng cheng jian nan, ta shen qie xi wang huang di he chao ting le jie zhe yi qie, ji qu zhe jiao xun。 yin ci, hui dao jia li, ta sui ran huo de jia shi tuan ju de huan le, que geng ti hui dao yi ge feng jian shi da fu zai zhan luan nian dai de xin suan ku se, bu neng wang huai bei pan jun ju liu chang an de ri zi, er xin li reng guan qie guo jia da shi, kao lv zheng ce de shi, ji yu wei jun shi yi。 ke jian guan chuan quan shi de zhu ti si xiang bian shi you lv guo jia qian tu、 ren min sheng huo, er ti xian chu lai de shi ren xing xiang zhu yao shi zhe yang yi wei zhong xin geng geng、 you guo you min de feng jian shi da fu。
“ mian si tao yuan nei, yi tan shen shi zhuo。” yao xiang tao yuan zhong ren bi luan shi wai, shen tan zi ji shen shi zao yu jian nan。 zhe shi quan shi ban sui zhe you guo you min zhu ti si xiang er jiao zhi qi fu de ge ren gan kai, ye shi shi ren zi wo xing xiang de zhong yao te zheng。 su zong huang di fang ta hui jia tan qin, qi shi shi yan qi ta, leng luo ta。 zhe shi shi ren xin zhong you shu de, dan ta wu nai, you suo yuan wang, er zhi neng gan kai。 ta tong xin er ku se di xu shu、 yi lun、 miao xie zhe ci huang en fang hui de ge wai you yu: zai guo jia wei nan、 ren min shang wang de shi ke, ta jing neng you xian zhuan cheng tan qin, you xing guan shang qiu se, you xing quan jia tuan ju。 zhe yi qie dou wei fan ta ai guo de zhi jie he ai min de qing cao, shi ta ku xiao bu de, gan ga nan kan。 yin er zai kan dao shan jian cong sheng de ye guo shi, ta bu jin gan kai tian ci yu lu xiang tong, er guo shi ku tian ge bie; ren sheng yu shi yi yang, er an wei zao yu jiong yi; zi ji que pian yao xuan ze jian nan dao lu, zi gan qi ku。 suo yi hui dao jia zhong, kan dao qi zi er nv qiong kun de sheng huo, ji shou de shen rong, ti hui dao lao qi ai zi dui zi ji de ti tie, tian zhen you nv zai fu qian de jiao chi, hui xiang dao zi ji she jia fu nan yi lai de zhong zhong zao yu, bu you ba yi qiang xin suan hua wei sheng ju de xin wei。 zhe li, shi ren de ling yi zhong chu jing he xing ge, yi ge jian nan du ri、 ai lian jia xiao de ping min dang jia ren de xing xiang, bian sheng dong di xian xian chu lai。
“ huang huang tai zong ye, shu li shen hong da!” jian xin da tang guo jia de ji chu jian shi, qi wang tang su zong neng gou zhong xing。 zhe shi guan chuan quan shi de si xiang xin nian he zhong xin yuan wang, ye shi shi ren de zheng zhi li chang he chu fa dian。 yin ci ta sui ran zheng shi guo jia zhan luan、 ren min shang wang de ku nan xian shi, sui ran shou dao yan qi leng luo de dai yu, sui ran yi jia lao xiao guo zhe ji han de sheng huo, dan shi ta bing bu yin ci er hui xin shi wang, geng bu tao bi xian shi, er shi jian chi da yi, gu quan da ju。 ta shou dao xing shi hao zhuan de gu wu, ji ji kao lv jue ce de de shi, bing qie yu zhong xin chang di hui gu le shi bian yi hou de li shi fa zhan, qiang tiao zhi chu shi bian shi jian ning dang xi, re qing zan mei zhong chen chu jian de gong ji, biao da le ren min ai guo de yi yuan, ge song le tang tai zong dian ding de guo jia ji ye, cong er biao ming le dui tang su zong zhong xing guo jia de yin qie qi wang。 xian ran, you yu jie ji he shi dai de ju xian, shi ren de she hui li xiang bu guo shi hui fu tang tai zong de ye ji, dui tang ming huang you suo mei hua, dui tang su zong you suo bu yan, ran er ying dang cheng ren, shi ren de ai guo zhu yi si xiang qing cao shi da dao shi dai de gao du, zhan zai shi dai de qian lie de。
zong shang ke jian, zhe shou chang pian xu shi shi, shi ze shi zheng zhi shu qing shi, shi yi wei zhong xin geng geng。 you guo you min de feng jian shi da fu lv zhi de chen qing, shi yi wei jian nan du ri、 ai lian jia xiao de ping min dang jia ren you sheng de gan kai, shi yi wei jian chi da yi、 gu quan da ju de ai guo zhi shi ren ren shu huai de chang ge。 cong yi shu shang shuo, ta ji yao tong guo xu shi lai shu qing da zhi, you yao ming que biao da si xiang qing xiang, yin er zhu yao yong fu de fang fa lai xie, shi zi ran er qia dang de。 ta ye que xiang yi pian chen qing biao, kang kai chen ci, chang ge hao tan, ran er jin yan xie shi, zhi dian you ju。 cong kai tou dao jie wei, dui suo jian suo wen, yi yi dao lai, zhi shi yi lun, ji jing shu qing, chong fen fa hui le fu de chang chu, ju ti biao da le chen qing biao de nei rong。 dan shi wei le geng xing xiang di biao da si xiang gan qing, ye you yu you de si xiang gan qing bu yi zhi jie dao po, shi zhong you ling huo di yun yong le ge zhong bi xing fang fa, ji shi xu shi ju you xing xiang, yi wei shen chang, bu zhi ku zao; you shi yu yan jing lian, jie gou jin mi, bi mian xing wen tuo ta。 li ru shi ren deng shang shan gang, miao xie le zhan shi yin ma de quan yan,? zhou jiao ye shan shui di xing shi tai, yi ji na tu ru qi lai de“ meng hu”、“ cang ya”, xian ran han you gan kai he ji tuo, du zhe zi ke yi hui。 you ru shi ren yong guan cha tian xiang fang shi gai kuo dang shi ping pan xing shi, shi ji shang ye shi yi zhong bi xing。 tian se hao zhuan, yao qi xiao san, huo ran kai lang, xian ran shi zhi pan jun zai shi bai; er yin feng piao lai ze an shi le shi ren dui hui ge jun de tai du。 zhu ru ci lei, tang shi dou yong zhi chen, shi bi fan fu er wu shi wei, bian dang zhen cheng le zhang biao。 yin er shi ren cai yong yi fu wei zhu、 you bi you xing de fang fa, qia ke shi ying biao xian ben shi suo bao kuo de hong da de li shi nei rong, ye xian shi chu shi ren zai shi ge yi shu shang de gao du cai neng he hun shu ji qiao, zu yi de xin ying shou、 yun yong zi ru di yong shi ge ti cai lai xie chu zhe yang yi pian“ bo da jing shen、 chen yu dun cuo” de chen qing biao。
( ni qi xin)
-------------------------------------------
gong zao lu shan zhi luan, zi xing zai wang? zhou,? zhou zai feng xiang dong bei, gu yi《 bei zheng》 ming ti。【 he zhu】 ci shi shu zai lu ji dao jia zhi shi, dang zai qiang cun hou, zhi de er zai jiu yue zuo, gu yun:“ ju chui jin qiu hua。” ban biao zuo《 bei zheng fu》:“ yong yi wei ti。”
huang di er zai qiu①, run ba yue chu ji②。 du zi jiang bei zheng③, cang mang wen jia shi④。
( shou duan cong bei zheng wen jia xu qi。)
①《 chun qiu fan lu》: de mou tian di zhe, cheng huang di。 cai yong《 du duan》:“ qin cheng zhou mo, zi yi wei de jian san wang, gong bao wu di, gu bing yi wei hao, han yin zhi er bu gai。②《 shi》:“ er yue chu ji。” chu ji, shuo ri ye。③《 chu ci》:“ jia xuan chi xi bei zheng。”④ yin keng shi:“ cang mang sui yu wan。” cang mang, ji ju zhi yi。《 shi》:“ yi qi jia shi。”
wei shi zao jian yu①, chao ye shao xia ri②。 gu can en si bei③, zhao xu gui peng bi④。 bai ci yi que xia⑤, chu ti jiu wei chu⑥。 sui fa jian zheng zi⑦, kong jun you yi shi⑧。 jun cheng zhong xing zhu, jing wei gu mi wu⑨。 dong hu fan wei yi⑩, chen fu fen suo qie(11)。 hui ti lian xing zai(12), dao tu you huang hu(13)。 qian kun han chuang yi(14), you yu he shi bi。
( ci shu ci chao lian zhu zhi qing, shang ba, yu qu bu ren, you zai jun de。 xia ba, ji xing you si, you zai shi shi。)
① wang zhu yue: shi fang? de zui, fu shang yan:? zui xi bu yi mian。 di nu, zhao san si tui wen。 fu xie, yin cheng? zai xiang zi, shao zi shu li, you da chen ti。 di bu sheng lu, zhao fang fu gui? zhou。 yu xin《 ai jiang nan fu》:“ dai yong jia zhi jian yu。”② zhang xie shi:“ chao ye duo huan yu。” wang can《 deng lou fu》:“ liao xia ri yi xiao you。” meng bi yue: shao xia ri, wei jun xing zhi ji, gong si bu huang an chu。③ gu can, zi gu can kui ye。 pei song zhi《 san guo zhi zhu biao》:“ gu can er wu。” cao zhi shi:“ bu de gu en si。”④ fu xian shi:“ fa shen peng bi lu。”⑤《 jin shi lun》: chen wang jiu guo, ze bai ci yun ti。 ban biao shi:“ shang shu yi que xia。”⑥ cao zhi shi:“ huang en guo long, zhi cheng chu ti。”⑦《 kong cong zi》:“ fan yan jian zheng, gong zheng wu si。”⑧ gong wei shi yi, gu kong jun you yi shi。《 qian han· zhang an shi chuan》:“ wu suo yi shi。”⑨《 wen xin diao long》:“ jing wei qu yu, mi lun yi xian。” fu liang biao:“ mi wu jun guo, xin li ju jin。” mi, mi ye。 wu, mian mian ye。⑩ dong hu, zhi an qing xu。(11) zhong xing yue: chen fu, yong zhang zou zi mian, ru dui jun yu。《 jia yu》: jing jiang yue:“ wu hui ti。”(12) xing zai, jian《 cuan feng xiang》 shi。(13)《 fa yan》:“ ren xin huang hu。”(14)《 han shu》:“ chuang yi zhe wei qi。”《 shuo wen》:“ yi, shang ye, jin chuang ye。”(15)《 yi》:“ hui lin zhe, you yu zhi xiang ye。”
mi mi yu qian mo①, ren yan miao xiao se②。 suo yu duo bei shang③, shen yin geng liu xue④。 hui shou feng xiang xian, jing qi wan ming mie⑤。 qian deng han shan zhong⑥, lv de yin ma ku⑦。? jiao ru di di⑧, jing shui zhong dang??。 meng hu li wo qian⑩, cang ya hou shi lie。 ju chui jin qiu hua, shi dai gu che zhe(11)。 qing yun dong gao xing(12), you shi yi ke yue(13)。 shan guo duo suo xi(14), luo sheng za xiang li(15)。 huo hong ru dan sha(16), huo hei ru dian qi(17)。 yu lu zhi suo ru(18), gan ku qi jie shi(19)。 mian si tao yuan nei, yi tan shen shi zhuo。 po tuo wang??(20), yan gu hu chu mei(21)。 wo xing yi shui bin(22), wo pu you mu mo(23)。 chi niao ming huang sang(24), ye shu gong luan xue(25)。 ye shen jing zhan chang(26), han yue zhao bai gu(27)。 tong guan bai wan shi, wang zhe san he zu(28)。 sui ling ban qin min(29), can hai wei yi wu(30)。
( ci li xu zheng tu suo jian zhi jing。 ji yu yue qian mo, fu hui gu feng xiang, zi ci er guo? jiao、 wang?? jia xiang jian jin yi。 da yue ju chui yi xia, jie? tu feng wu, ci shu jia jing。 po tuo yi xia, nai? zhou feng wu, ci shu can jing。【 zhou dian zhu】 tu zhong suo li, you ke shang zhe, you ke wei zhe, you ke xi zhe, you ke tong zhe。【 shen han guang】 dan sha shu ju, hun ran yuan hua。 wo xing er ju, yan ruo hua tu。)
①《 shi》:“ xing mai mi mi。” wang can shi:“ you you she huang lu, mi mi wo xin chou。 si wang wu yan huo, dan jian mo yu qian。”《 han shu zhu》:“ nan bei yue qian, dong xi yue mo。”② cao zhi shi:“ qian li wu ren yan。” miao, shao ye。 tao qian shi:“ xiao se shi yu zhong。”③ bei shang, zhan shi zhi dai shang zhe。④《 lie zi》:“ zhou zhi yin shi, you lao yi fu, zhou ze shen yin ji shi。” shen yin, sheng yin qi ye。《 guo ce》:“ liu xue cheng chuan。” yuan nian shi yue, fang? you chen tao、 qing ban zhi bai。 er nian, guo zi yi fu you qing qu zhi bai。 gu yun:“ shen yin geng liu xue。”⑤《 jia yu》:“ jing qi bin fen。” shen yue shi:“ yun hua zha ming mie。”⑥ yin keng shi:“ han shan dan jian song。” zhong, zhong die ye。⑦ gu le fu:“ yin ma chang cheng ku。”⑧《 tang shu》:? zhou xin ping jun, shu guan nei dao。 du du《 lun dou fu》:“ yi hou tu, li? jiao。” hu xia ke yue: ru di di, an yong tao fu tao xue shi, qi su shang ku ju ye。《 gan quan fu》:“ kui di di er shang hui。”⑨《 kuo di zhi》: jing shui fa yuan jing zhou, dong nan liu? zhou jie, zhi gao ling ru wei。《 jiu yu zhi》:?? ju jing cai bai wu shi li。《 hai fu》:“ dang?? dao bin。” dang??, shui liu mao。 chen zi ang shi:“ yun hai fang dang??。”⑩ lu ji shi:“ meng hu ping lin xiao。” you:“ hu shou geng wo qian。”(11)《 zuo chuan》:“ zhou mu wang zhou xing tian xia, jiang bi you che zhe ma ji yan。”(12) ruan ji shi:“ tuo zhi qing yun shang。” yin zhong wen shi:“ neng shi gao xing jin。”(13) zhong xing yue, you shi liu ju, dang ben zou chou jue shi, pian you xian xin qing yan, kan jing ru wei。(14) zhi dun shi:“ fang quan dai gan li, shan guo jian shi zhen。”(15)《 gao tang fu》:“ fang cao luo sheng。”(16) jin zhi yu liu li? du jian, shi xiang li er shi。《 guang yun》:“ xiang, li shi ye。”《 ben cao》:“ qi shi si li shi er xiao。” zuo si《 shu dou fu》:“ dan sha? chi chu qi ban。”(17)《 shi shuo》: wang you jun jian du hong zhi, tan yue:“ mian ru ning zhi, yan ru dian qi。”(18)《 huai nan zi》:“ yu lu suo ru, hua sheng wan wu。”(19) you:“ chang bai cao zhi zi wei, shui quan zhi gan ku。”《 jing fu dian fu》:“ jie shi qiu shang, fu hua qing chun。”(20)【? zhu】??, ji? zhou, gong jia suo zai,? di gao er yuan xian jian ye。《 han· jiao si zhi》:? qin wen gong meng huang she zi tian er xia, zhi yu? yan, zuo??, yong san sheng jiao si bai di。(21) xue dao heng shi:“ luan qi li yan gu。” liu hui shi:“ chu mei wan zhong shan。”(22)《 shi》:“ wo xing qi ye。”《 zuo chuan》:“ jun qi wen zhu shui bin。”《 du yi》: gong xian zhi shui bin, wang jia qie, er xing bu su ye。(23)《 shi》:“ wo pu? yi。”《 chu ci》:“ mo fu rong xi mu mo。”(24)《 shi》:“ chi? chi?。” zhu,“ chi xiao, xiu?, e niao。”《 er ya》:“ mao chi, guai chi。” guo pu zhu:“ mao chi, jin jiu si ying。 guai chi, ji xiu?, yi ming jiao chi, ming ji yu, zhou wu jian, ye ji fei。”《 shi》:“ sang zhi luo yi, qi huang er yun。”(25)《 han shu· su wu chuan》:“ jue ye shu, qu cao shi er shi zhi。”《 shuo wen》:“ jiang dong da shu, neng ren li, yi qian liang jiao gong tou tiao wu。”(26) su wu shi:“ xing yi zai zhan chang。”(27) zhang hua shi:“ ping tai han yue se。” wang can shi:“ bai gu bi ping yuan。”(28)《 ge shu han chuan》: han lv bing chu guan, ci ling bao xian zhi xi yuan, wei zei suo cheng, zi xiang jian lin, zhui huang he si zhe shu wan ren。 yu xin《 ai jiang nan fu》:“ bai wan yi shi, yi chao juan jia。” san he zu, cang zu san shi ye。(29) chang an jiu wei qin di, gu yue qin min。《 shi ji· bai qi chuan》:“ tian xia bu le wei qin min zhi ri jiu yi。”(30)《 he cheng tian ji》:“ tu yi can hai bo ru。”《? fu》:“ hua wei yi wu xi, you xi zu bei。”
kuang wo duo hu chen①, ji gui jin hua fa②。 jing nian zhi mao wu③, qi zi yi bai jie④。 tong ku song sheng hui⑤, bei quan gong you yan⑥。 ping sheng suo jiao er⑦, yan se bai sheng xue⑧。 jian na bei mian ti⑨, gou ni jiao bu wa⑩。 chuang qian liang xiao nv, bu zhui cai guo xi(11)。 hai tu chai bo tao(12), jiu xiu yi qu zhe(13)。 tian wu ji zi feng(14), dian dao zai? he(15)。 lao fu qing huai e, ou xie wo shu ri(16)。 na wu nang zhong bo, jiu ru han lin li。 fen dai yi jie bao(17), qin? shao luo lie(18)。 shou qi mian fu guang,? nv tou zi zhi(19)。 xue mu wu bu wei, xiao zhuang sui shou mo(20)。 yi shi shi zhu qian(21), lang ji hua mei kuo(22)。 sheng hai dui tong zhi(23), si yu wang ji ke(24)。 wen shi jing wan xu, shui neng ji? he。 fan si zai zei chou, gan shou za luan guo(25)。 xin gui qie wei yi, sheng li yan de shuo(26)。
( ci bei xie gui jia bei xi zhi zhuang。? he yi shang, zha jian er bei, ji fu qi er nv zhi qing。 lao fu yi xia, bei guo er xi, jin shi jia qu zhe zhi zhuang。 zai zei si ju, jiao shang yi qi xia, suo you zai jun guo yi。)
①《 jin· liu cong zai ji lun》:“ xi you hou bu gang, hu chen an yu xi shui。”② liu xiang《 xin xu》:“ shi yi hua fa zhui dian er hou ke yong。”③ he xun shi:“ luo yang cheng dong xi, que zuo jing nian bie。”④ zi xia yi ruo xuan chun bai jie。 wang yin《 jin shu》: dong wei nian shi can zeng, zhe jie wei yi, hao yue bai jie。⑤ ruan ji che jia suo qiong, tong ku er fan。 song yu《 gao tang fu》:“ xu wen song sheng。”⑥ tao qian shi:“ zhou ji gan bei quan。” gu ge:“ long tou liu shui, ming sheng you yan。”⑦ tao shi:“ jiao er suo fu ti。”⑧《 du yi》: bai sheng xue, nai ji se。⑨《 yun fu》: su ren wei fu yue ye, yi zuo■。⑩《 nan shi》: yin zi chun, shen fu gou wu, jiao shu nian yi xi。 shen? jin xue? hai ba po zhu hui gai sui! bo duan di mo fa hai ba bo? xi luan bingW yun?? xiong?? jie? qiao yo!?11)《 ji· nei ze》:“ yi chang zhan lie ren, zhen qing bu zhui。”(12)《 du yi》: hai tu si ju, nai gu jia qiong zhuang。《 huai nan zi》:“ qi bo tao。”(13) wang bao《 jiang de lun》:“ qu zhe bu shi jie。”(14)【 zhao zhu】 tian wu, hai tu suo hua zhi wu。 zi feng, jiu xiu suo ci zhi wu。 jian jiu wu yi bu? yi, gu chai yi er dian dao ye。 mu hua《 hai fu》:“ tian wu zha jian er fang fo。”《 shan hai jing》:“ chao yang zhi gu you shen yue tian wu, shi wei shui bo, hu shen ren mian, ba shou、 ba zu、 ba wei, bei qing huang se。” you:“ dan xue zhi shan, you luan?, feng zhi shu ye。 wu se er duo zi。”(15)《 shi》:“ dian dao yi chang。”《 fang yan》:“ guan xi wei? he duan zhe wei? he。”《 han shu zhu》:“?, wei tong shu suo zhu zhi ru。 he, mao bu ye。”《 shi huang ji》:“ han zhe li? he。”(16) huai nan wang an shu:“ xia yue shu shi, ou xie huo luan zhi bing, xiang sui shu ye。”(17) gu shi,“ mian yi fen dai si kong qing。”(18)《 shi》:“ bao qin yu?。”《 jian》:“ qin, bei ye, ji qin yi。?, chuang zhang ye。” yang xiong fu:“ pian luo lie bu, lin yi za ta xi。”(19)《 zuo chuan》: jin ying shi yue:“ gua jun shi bi zi shi zhi jin zhi, yi gu zi ye。” zhu:“ zhi, shu bi zong ming。”(20) shen? jin xue? hai ba bei xiu cheng? bo!?21) zhu qian, ji dan fen ye。 song yu《 hao se fu》:“ chen dong jia zhi zi, zhe fen ze tai bai, shi zhu ze tai chi。”(22)《 shi ji· chun yu? chuan》:“ bei pan lang ji。”《 qi ming》:“ lan man lang ji。” lang suo wo chu, cao jie pi mi, yue lang ji。《 qian han shu》: zhang chang wei fu hua mei。 han《 cheng zhong yao》:“ cheng zhong hao guang mei, si fang qie ban e。”【 qian jian】 liu ji《 kao xue lu》 yun: tang shi fu nv hua mei shang kuo,《 bei zheng》 yun“ lang ji hua mei kuo”, zhang ji《 chang nv ci》 you“ qing bin cong shu kuo sao mei” zhi ju, gai dang shi suo shang ru ci。(23) lei ci zong shu:“ wu tong zhui zhi nian, yi huai yuan lve。”(24)《 shi》:“ gou wu ji ke。”(25) tao shi:“ fu lao za luan yan。”《 zuo chuan》:“ guo er yu zhi yu, guo qi。”(26) lu ji shi:“ sheng li ge wan duan。”
zhi zun shang meng chen①, ji ri xiu lian zu②。 yang guan tian se gai③, zuo jiao yao fen huo④。 yin feng xi bei lai⑤, can dan sui hui ge⑥。 qi wang yuan zhu shun, qi su shan chi tu⑦。 song bing wu qian ren⑧, qu ma yi wan pi⑨。 ci bei shao wei gui⑩, si fang fu yong jue(11)。 suo yong jie ying teng, po di guo jian ji(12)。 sheng xin po xu zhu(13), shi yi qi yu duo(14)。
( ci you jie bing hui ge zhi hai。 yao fen huo, tian yi hui yi。 hui ge zhu, ren xin shun yi。 ci xing fu da ji ye。 dan jie bing wai yi, zhong wei guo huan, gu yun“ shao wei gui”。 xu zhu, di wang hui ge。 qi duo, qun yi ju sang。 zhao ci gong yue: bu yong wai bing, er you guan jun, ci ji dang shi zhi yi。 qian er duan, fen ying bei zheng wen jia。 hou san duan, shen kong jun yi shi zhi gu。)
①《 zuo chuan》: zang wen zhong yue:“ tian zi meng chen yu wai, gan bu ben wen guan shou。”《 han shu zhu》:“ tian zi zai wai yue meng chen。”②《 wu yue chun qiu》:“ jian shi lian zu。”③ tao qian shi:“ yuan tiao tong tian se。”④ wei wen di shu:“ yong gei zuo you, yi chu yao fen。”⑤ yan yan zi shi:“ yin feng zhen liang ye。”⑥《 tang shu· hui gu chuan》: hui ge, qi xian xiong nu。 yuan wei shi hao gao che bu, huo yue chi le, e wei tie le。 sui yue hui ge, yi yue wei ge。 zhi de yuan zai jiu yue, hui ge qian qi tai zi ye hu, lv bing si qian, zhu guo tao zei。 su zong yan ci shen hou, ming guang ping wang jian ye hu, yue wei xiong di。 ye hu da xi, cheng wang wei xiong。 zhao yue: sui hui gu, dang yi hui ge wei zheng。 xian zong yuan he si nian, shi qing yi hao hui gu, yan jie zhi you gu ran。《 hou han· langf chuan》:“ zhu shun yuan qi。”⑦ kong de zhang shi:“ han jia piao yao jiang, chi tu xiong nu ting。” chi tu, chi zhou chong tu ye。⑧《 jin· zhao wang lun chuan》: cong bing wu qian ren。⑨《 shi》:“ qu ma you you。《 guo ce》: zhang yi yue:“ che qian cheng, qi wan pi。”⑩《 jin· shi le chuan》:“ ling wo yu ci bei gong shi。”《 ji》:“ li you yi shao wei gui zhe。”(11) si ma qian shu:“ yong zhi jue ye。”《 hui ge chuan》: qi ren xiao qiang, chu wu qiu chang, zhu shui cao zhuan xi, shan qi she, xi dao chao。(12)《 huai nan zi》:“ po di xian zhen, mo neng yong yu。” yu xin shi:“ jian fei ru ji yu。” sui yang di qu tao zhu bai yu jian。 ci fo luo qiu chang yue:“ ci shi yi su, shi ji ru jian ye。”(13)《 da dai li》:“ sheng xin bei yi。”《 shi shuo》: huan wen chang ran shi wang, xiang zhi xu zhu, yi shi dou jin。(14)《 hou han· xu shao chuan》: shao yu cong xiong jing bu mu, shi yi yi ci shao zhi。 wang can《 yu lie fu》:“ hun wang qi duo。”《 wei zhi》:“ wu ren duo qi。”
yi luo zhi zhang shou①, xi jing bu zu ba。 guan jun qing shen ru②, xu rui ke ju fa③。 ci ju kai qing xu④, xuan zhan lve heng jie⑤。 hao tian ji shuang lu⑥, zheng qi you su sha⑦。 huo zhuan wang hu sui⑧, shi cheng qin hu yue⑨。 hu ming qi neng jiu, huang gang wei yi jue⑩。
( ci chen zhuan yong guan jun zhi li。 shi shi ming jiang tong bing, qi zheng jian chu, ke yi shou liang jing、 ding he bei, er qin an shi, ci wei zhi sheng wan quan zhi ce。【 zhu zhu】 dang shi li mi zhi yi, yu ling jian ning bing sai bei chu, yu guang bi ji jiao, yi qu fan yang, suo jian zheng yu gong tong。【? zhu】 gong yi qi shi hui ge wei fei ji, gu yun:“ sheng xin po xu zhu, shi yi qi yu duo。” you wei guan jun zhi ke cheng sheng chang qu, gu yun:“ ci ju kai qing xu, xuan zhan lve heng jie。” wei ci yi bu xing, hui ge guo wei tang huan, er he bei qi fei tang you, qi yun:“ sui fa jian zheng zi, kong jun you yi shi。” gai wei ci ye, gong chang zi bi ji qi, qi jing lun gai jian yu ci yi。 hao tian liu ju, reng yi tian yi jue qi bi sheng ye。)
① lu ji shi:“ yi luo you qi lu。”《 bao pu zi》:“ ba ji zhi wai, ru zai zhi zhang。”②《 chu shi biao》:“ shen ru bu mao。”③ xu, yang ye。 rui, feng li ye。④ du yu shu:“ ci ju shi you ba jiu li” qing、 xu,《 yu gong》 er zhou ming, zai shan dong。⑤ heng shan、 jie shi, zai dong bei。《 shu》:“ tai xing heng shan, zhi yu jie shi。”⑥《 shi》:“ hao tian yue ming。”《 ji》:“ shuang lu ji jiang。”⑦《 chun qiu yan kong tu》:“ zheng qi wei di。” han《 jiao si ge》:“ xi hao hang dang, qiu qi su sha。”⑧《 yi feng chuan》:“ zhuan huo wei fu。”⑨《 xi yang za zu》: lu shan si, tai bai shi yue。⑩ cui?《 da zhi》:“ huang gang yun xu, di ji nai she。” song ming di ji wei zhao:“ huang gang jue er fu niu。”
yi zuo lang bei chu①, shi yu zhan guang bie②。 jian chen jing? hai③, tong e sui dang xi④。 bu wen xia yin shuai⑤, zhong zi zhu mei da。 zhou han huo bo xing, xuan guang guo ming zhe⑥。 huan huan chen jiang jun⑦, zhang yue fen zhong lie⑧。 wei er ren jin fei⑨, yu jin guo you huo⑩。
( ci jie jian yang fei, yin you zhang liang di ye。 xu yan zhao yue: huo luan ji zuo, wei shang fa dang, ze neng zai zhen, fou ze bu ke zhi yi。 chen yuan li shou yi zhu guo zhong tai zhen, wu ci ju, sui you li guo, bu neng zou kuang xia zhi gong, gu yi huo guo xu zhi。 yu zhi xing fu, dang xian qu nv rong。)
①《 wei zhi》: cao cao yue:“?U shui zhi nan, wu you lang bei。”《 xi yang za zu》: bei, liang zu jue duan, mei xing jia liang lang, shi zhi ze bu neng xing。②《 wu dou fu》:“ gu xian di dai。”③ jian chen, wei yang guo zhong。 tong e, wei guo guo fu ren bei。 lu ji《 bian wang lun》:“ jian chen qie ming。”《 han shu》:“ han peng? hai。”④《 shu》:“ tong e xiang ji。” you:“ jin wo min yong dang xi li ju。”⑤ cong xia yin wei shi, xia you zhou han ye。 mei xi、 da yi, jie zhou suo bi, jiu zuo bao da, yi wu。⑥《 shu》:“ ming zhe shi zuo ze。” zhou xuan、 han guang jie zhong xing zhu。《 jiu tang shu》: shang zhi ma wei yi, zuo long wu da jiang jun chen xuan li, zheng bi liu jun yi cong。 xuan li yi huo you yang guo zhong, yu zhu zhi。 ming tu bo shi zhe zhe guo zhong ma, su yi wu shi。 guo zhong wei ji dui, jun shi hu yue:“ guo zhong mou fan。” sui sha zhi, yi qiang jie qi shou。 shang chu yi men, wei lao jun shi, ling shou dui。 jun shi bu ying, shi gao li shi wen zhi。 xuan li dui yue:“ guo zhong mou fan, gui fei bu yi gong feng, yuan bi xia ge en zheng fa。” shang ling li shi yin gui fei yu fo tang, yi sha zhi。⑦《 shi》:“ huan huan yu zheng。” zhu:“ huan huan, wu yong mao。”⑧《 shu》:“ zuo zhang huang yue。”《 hou han shu》:“ hai nei zhong lie zhang yuan jie。”⑨ wei er, ji wei guan zhong zhi yi。⑩ sun chu《 yu sun hao shu》:“ ai min huo guo, dao jia suo shang。”
qi liang da tong dian①, ji mo bai shou ta②。 dou ren wang cui hua③, jia qi xiang jin que④。 yuan ling gu you shen⑤, sao sa shu bu que⑥。 huang huang tai zong ye⑦, shu li shen hong da⑧。
( zhong yi tai zong shi ye, wang zhong xing zhi zhu。 dang shi jiu guo si jun, ling qin wu yang, qi guang fu zai zhi gu jian yi。 ci zhang da zhi, yi qian er jie wei ti gang。 shou jie bei zheng wen jia, nai shen shang shi, fu di san、 si duan。 ci jie kong jun yi shi, nai yi zhong shi, fu wu、 liu、 qi duan。 gong shen wei jian guan, wai kong jun zheng zhi yi shi, nei kong gong wei zhi yi shi, fan ci chao shi, yi zhong suo yu yan zhe, jie qing lu yu si。 ci qi mai li zhi zhao ying ye。 ruo tong pian gou ju。 si ju qi, ba ju jie, zhong jian san shi liu ju zhe liang duan, shi liu ju zhe liang duan, hou mian shi er ju zhe liang duan, ci you bu wu zhi zheng yan ye。)
① yu xin shi:“ qi liang duo yuan qing。”《 chang an zhi》: nan nei, xing qing guan qin zheng lou zhi bei, yue da tong men, qi nei da tong dian。 tian bao qi zai, da tong dian zhu chan yu zhi, you shen guang zhao dian。② yu xin《 xiao yuan fu》:“ ji mo ren wai。”《 san fu huang tu》: wei yang gong, you bai hu dian。 tang bi tai zu hui, gai wei shou。 bai shou ta, ji bai shou men ye。③《 shang lin fu》:“ jian cui hua zhi qi。” zhu:“ yi cui yu wei qi shang zao ye。”④ jia qi, zhu jian qian。《 shen yi jing》: dong bei da huang zhong, you jin que, gao bai zhang。 cai yue: jin que, wei yi jin shi que men。⑤ hou han langf shu:“ yuan ling zhi zhong, sheng shen you ping。”⑥ zhang quan《 wei zhu sun zhi shou zhong ren biao》:“ sao chu ying long。”《 jiu shu》: tian bao shi zai zheng yue, tai miao zhi nei guan, sa sao zhu ling miao。⑦《 huai nan wang ge》:“ huang huang shang tian。”⑧ fu yi shi:“ mi suo shu li。” lu ji《 gao zu gong chen zan》:“ qu ni hong da。” luo da jing yue: tang ren mei yi li、 du bing cheng, zhi song chao zhu gong, shi zhi tui zun shao ling。 dong po yun: gu jin shi ren duo yi, er wei du zi mei wei shou, qi fei yi qi ji han liu luo, yi fan wei chang wang jun yu? you yun:《 bei zheng》 shi shi jun chen da ti, zhong yi zhi qi, yu qiu se zheng gao, ke gui ye。
fan?Z yue: sun shen lao chang wei lao du《 bei zheng》 shi sheng tui zhi《 nan shan》 shi, wang ping fu yi wei《 nan shan》 sheng《 bei zheng》, zhong bu neng xiang fu。 shi shan gu shang shao, nai yue: ruo lun gong qiao, ze《 bei zheng》 bu ji《 nan shan》, ruo shu yi dai zhi shi, yu《 guo feng》、《 ya》、《 song》, xiang wei biao li, ze《 bei zheng》 bu ke wu, er《 nan shan》 sui bu zuo wei hai ye。 er gong zhi lun sui ding。
wang si?] yue: chang li《 nan shan》, yun fu wei shi, shao ling《 bei zheng》, yun ji wei shi, ti bu xiang meng。《 nan shan》 zhuo lou cou qi, jie qu qi guai, chuang ti jie chu, bu ke wu yi, bu ke you er, bu yi xue, yi bu bi xue, zong bu tuo wen ren xi qi。《 bei zheng》 gu shi ya tiao, gu lai ci ren duo yong zhi, ru han zhi《 fu jiang ling ji san xue shi》 deng zuo, shu ke yu zhi yan xing ye。 you yue: qi pian fa huan miao, ruo you zhao ying, ruo wu zhao ying, ruo you chuan cha, ruo wu chuan cha, bu ke zhuo mo。
li chang xiang yue: du shi mei you qi de ji hou, er wu tou zhong zhi xian; shou de ji xiang, er wu wei da zhi ji。《 bei zheng》 zhong jian, li yan shi jia qing xu, nai ben ti zheng yi, gu bu jian fu zhang zhi bing。
ye meng de yue: chang pian zui nan, jin、 wei yi qian, wu guo shi yun zhe, gai gu ren yi yi ni zhi, chu bu yi xu shi qing dao wei gong。 zhi du zi mei《 bei zheng》、《 shu huai》 zhu pian, qiong ji bi li, ru tai shi gong ji chuan, ci gu jin jue chang ye。
hu ying lin yue: du zhi《 bei zheng》、《 shu huai》, jie chang pian xu shi, ran gao zhe shang you han ren yi yi, ping zhe sui wei yuan、 bai lan shang。 li《 song wei wan》 deng pian, zi shi qi、 liang, dan cai li jia xiong, ci zao zeng fu er。
tang ru xun yue: du wu yan gu, ti qing mo miao yu《 san bie》, tan shi mo he yu《 san li》, zi su mo ku yu“ wan?”, jing ji mo bei yu《 bei zheng》。《 meng li bai》、《 xie huai》 jian qi gao,《 wang yue》、《 ci en si》 qu qi zhuang。 ta ruo《 liu hua men》、 qian hou《 chu sai》、《 yu hua》、《 jiu cheng》 zhu zuo, xiong zhong luo yu zhou, wu suo bu you, si jian qi da。
zhong xing yue: du shao ling《 feng xian yong huai》、《 bei zheng》 deng pian, zhi wu yan gu chang pian bu yi zuo。 dang yu liao dao lin li、 hu zheng hu fan、 ruo zheng ruo luan、 shi duan shi xu chu, de qi pian fa zhi miao。
wei tai dao fu yue: tang ren yong ma wei zhi shi shang yi, shi suo cheng zhe, liu yu xi yun:“ guan jun zhu ning xing, tian zi hui yao ji。” bai le tian yun:“ liu jun bu fa wu nai he, wan zhuan e mei ma qian si。” ci nai guan jun bei pan, bi po ming huang, bu de yi er zhu gui fei ye, po shi shi jun zhi li。 lao du《 bei zheng》 shi yue:“ bu wen xia yin shuai, zhong zi zhu bao da。” gai yan ming huang wei tian hui huo, ci fei zi yi si, wu yu guan jun ye。
----------- chou zhao ao 《 du shi xiang zhu》-----------
huang di er zai qiu, run ba yue chu ji。
du zi jiang bei zheng, cang mang wen jia shi。
wei shi zao jian yu, chao ye shao xia ri。
gu can en si bei, zhao xu gui peng bi。
bai ci yi que xia, chu ti jiu wei chu。
sui fa jian zheng zi, kong jun you yi shi。
jun cheng zhong xing zhu, jing wei gu mi wu。
dong hu fan wei yi, chen fu fen suo qie。
hui ti lian xing zai, dao tu you huang hu。
qian kun han chuang yi, you yu he shi bi。
mi mi yu qian mo, ren yan miao xiao se。
suo yu duo bei shang, shen yin geng liu xue。
hui shou feng xiang xian, jing qi wan ming mie。
qian deng han shan zhong, lv de yin ma ku。
? jiao ru di di, jing shui zhong dang??。
meng hu li wo qian, cang ya hou shi lie。
ju chui jin qiu hua, shi dai gu che zhe。
qing yun dong gao xing, you shi yi ke yue。
shan guo duo suo xi, luo sheng za xiang li。
huo hong ru dan sha, huo hei ru dian qi。
yu lu zhi suo ru, gan ku qi jie shi。
mian si tao yuan nei, yi tan shen shi zhuo。
po tuo wang??, yan gu hu chu mei。
wo xing yi shui bin, wo pu you mu mo。
chi niao ming huang sang, ye shu gong luan xue。
ye shen jing zhan chang, han yue zhao bai gu。
tong guan bai wan shi, wang zhe san he zu。
sui ling ban qin min, can hai wei yi wu。
kuang wo duo hu chen, ji gui jin hua fa。
jing nian zhi mao wu, qi zi yi bai jie。
tong ku song sheng hui, bei quan gong you yan。
ping sheng suo jiao er, yan se bai sheng xue。
jian ye bei mian ti, gou ni jiao bu wa。
chuang qian liang xiao nv, bu zhan cai guo xi。
hai tu che bo tao, jiu xiu yi qu zhe。
tian wu ji zi feng, dian dao zai? he。
lao fu qing huai e, ou xie wo shu ri。
na wu nang zhong bo, jiu ru han lin li。
fen dai yi jie bao, qin? shao luo lie。
shou qi mian fu guang, chi nv tou zi zhi。
xue mu wu bu wei, xiao zhuang sui shou mo。
yi shi shi zhu qian, lang ji hua mei kuo。
sheng hai dui tong zhi, si yu wang ji ke。
wen shi jing wan xu, shui neng ji chen he。
fan si zai zei chou, gan shou za luan guo。
xin gui qie wei yi, sheng li yan neng shuo。
zhi zun shang meng chen, ji ri xiu lian zu。
yang guan tian se gai, zuo jiao xian qi huo。
yin feng xi bei lai, can dan sui hui gu。
qi wang yuan zhu shun, qi su shan chi tu。
song bing wu qian ren, qu ma yi wan pi。
ci bei shao wei gui, si fang fu yong jue。
suo yong jie ying teng, po di guo jian ji。
sheng xin po xu zhu, shi yi qi yu duo。
yi luo zhi zhang shou, xi jing bu zu ba。
guan jun qing shen ru, xu rui he ju fa。
ci ju kai qing xu, xuan zhan lve heng jie。
hao tian ji shuang lu, zheng qi you su sha。
huo zhuan wang hu sui, shi cheng qin hu yue。
hu ming qi neng jiu, huang gang wei yi jue。
yi zuo lang bei chu, shi yu gu xian bie。
jian chen jing ju hai, tong e sui dang xi。
bu wen xia yin shuai, zhong zi zhu bao da。
zhou han huo zai xing, xuan guang guo ming zhe。
huan huan chen jiang jun, zhang yue fen zhong lie。
wei er ren jin fei, yu jin guo you huo。
qi liang da tong dian, ji mo bai shou ta。
dou ren wang cui hua, jia qi xiang jin que。
yuan ling gu you shen, sao sa shu bu que。
huang huang tai zong ye, shu li shen hong da。
zhu shi:
zuo pin shang xi:
zhe shou chang pian xu shi shi shi du fu zai tang su zong zhi de er zai(757) run ba yue xie de, gong yi bai si shi ju。 ta xiang shi yong shi ge ti cai xie de chen qing biao, shi zhe wei zai zhi de zuo shi yi xiang su zong huang di hui bao zi ji tan qin lu shang ji dao jia yi hou de jian wen gan xiang。 ta jie gou zi ran er jing dang, bi tiao pu shi er shen chen, chong man you guo you min de qing si, huai bao zhong xing guo jia de xi wang, fan ying le dang shi de zheng zhi xing shi he she hui xian shi, biao da le ren min de qing xu he yuan wang。quan shi wu da duan, an zhao“ bei zheng” ji cong chao ting suo zai de feng xiang dao du fu jia xiao suo zai de? zhou de li cheng, yi ci xu shu le meng en fang gui tan qin、 ci bie chao ting deng cheng shi de you lv qing huai; gui tu suo jian jing xiang he yin qi de gan kai; dao jia hou yu qi zi er nv tuan ju de bei xi jiao ji qing jing; zai jia zhong guan qie guo jia xing shi he ti chu ru he jie yong hui ge bing li de jian yi; zui hou hui gu le chao ting zai an lu shan pan luan hou de ke xi bian hua he biao da le zi ji dui guo jia qian tu de xin xin、 dui su zong zhong xing de qi wang。 ta xiang shang biao zou zhang yi yang, xie ming nian yue ri, jin cheng“ chen fu”, ke shou chen jie, zhong kun chen qing, xian shuo li zhi de de bu an, ci xu zheng tu de guan gan, zai shu jia shi de qing xing, geng lun guo ce de de shi, er gui jie dao ge gong song de。 zhe yi jie gou he hu li shu, jin qi jian zhi, shun li cheng zhang, er jian mei ci。 bu nan kan dao, shi ren cai yong zhe yang de chen qing biao de gou si, xian ran chu yu ta“ feng ru shou guan” de si xiang xiu yang he“ bie cai wei ti” de chuang zuo yao qiu, geng ning ju zhe ta yu guo jia、 ren min xiu qi yu gong de shen hou gan qing。
“ qian kun han chuang yi, you yu he shi bi!” tong xin shan he po sui, shen you min sheng tu tan。 zhe shi quan shi fan fu yong tan de zhu ti si xiang, ye shi shi ren zi wo xing xiang de zhu yao te zheng。 shi ren shen shen dong de, dang ta zai cang mang mu se zhong ta shang gui tu shi, guo jia zheng chu wei nan, chao ye dou wu xian xia, yi ge zhong cheng de jian guan shi bu gai li zhi de, yu ta ben xin ye shi xiang wei de。 yin er ta you yu bu an, liu lian huang hu。 zheng you yu man huai you guo you min, ta yan tu chuan guo tian ye, fan yue shan gang, ye jing zhan chang, kan jian de shi zhan zheng chuang shang he ku nan xian shi, xiang dao de shi ren sheng gan ku he shen shi fu chen, you lv de shi jiang shuai shi ce he ren min zao nan。 zong zhi, man mu chuang yi, chu chu you yu, yao wang qian tu, zheng cheng jian nan, ta shen qie xi wang huang di he chao ting le jie zhe yi qie, ji qu zhe jiao xun。 yin ci, hui dao jia li, ta sui ran huo de jia shi tuan ju de huan le, que geng ti hui dao yi ge feng jian shi da fu zai zhan luan nian dai de xin suan ku se, bu neng wang huai bei pan jun ju liu chang an de ri zi, er xin li reng guan qie guo jia da shi, kao lv zheng ce de shi, ji yu wei jun shi yi。 ke jian guan chuan quan shi de zhu ti si xiang bian shi you lv guo jia qian tu、 ren min sheng huo, er ti xian chu lai de shi ren xing xiang zhu yao shi zhe yang yi wei zhong xin geng geng、 you guo you min de feng jian shi da fu。
“ mian si tao yuan nei, yi tan shen shi zhuo。” yao xiang tao yuan zhong ren bi luan shi wai, shen tan zi ji shen shi zao yu jian nan。 zhe shi quan shi ban sui zhe you guo you min zhu ti si xiang er jiao zhi qi fu de ge ren gan kai, ye shi shi ren zi wo xing xiang de zhong yao te zheng。 su zong huang di fang ta hui jia tan qin, qi shi shi yan qi ta, leng luo ta。 zhe shi shi ren xin zhong you shu de, dan ta wu nai, you suo yuan wang, er zhi neng gan kai。 ta tong xin er ku se di xu shu、 yi lun、 miao xie zhe ci huang en fang hui de ge wai you yu: zai guo jia wei nan、 ren min shang wang de shi ke, ta jing neng you xian zhuan cheng tan qin, you xing guan shang qiu se, you xing quan jia tuan ju。 zhe yi qie dou wei fan ta ai guo de zhi jie he ai min de qing cao, shi ta ku xiao bu de, gan ga nan kan。 yin er zai kan dao shan jian cong sheng de ye guo shi, ta bu jin gan kai tian ci yu lu xiang tong, er guo shi ku tian ge bie; ren sheng yu shi yi yang, er an wei zao yu jiong yi; zi ji que pian yao xuan ze jian nan dao lu, zi gan qi ku。 suo yi hui dao jia zhong, kan dao qi zi er nv qiong kun de sheng huo, ji shou de shen rong, ti hui dao lao qi ai zi dui zi ji de ti tie, tian zhen you nv zai fu qian de jiao chi, hui xiang dao zi ji she jia fu nan yi lai de zhong zhong zao yu, bu you ba yi qiang xin suan hua wei sheng ju de xin wei。 zhe li, shi ren de ling yi zhong chu jing he xing ge, yi ge jian nan du ri、 ai lian jia xiao de ping min dang jia ren de xing xiang, bian sheng dong di xian xian chu lai。
“ huang huang tai zong ye, shu li shen hong da!” jian xin da tang guo jia de ji chu jian shi, qi wang tang su zong neng gou zhong xing。 zhe shi guan chuan quan shi de si xiang xin nian he zhong xin yuan wang, ye shi shi ren de zheng zhi li chang he chu fa dian。 yin ci ta sui ran zheng shi guo jia zhan luan、 ren min shang wang de ku nan xian shi, sui ran shou dao yan qi leng luo de dai yu, sui ran yi jia lao xiao guo zhe ji han de sheng huo, dan shi ta bing bu yin ci er hui xin shi wang, geng bu tao bi xian shi, er shi jian chi da yi, gu quan da ju。 ta shou dao xing shi hao zhuan de gu wu, ji ji kao lv jue ce de de shi, bing qie yu zhong xin chang di hui gu le shi bian yi hou de li shi fa zhan, qiang tiao zhi chu shi bian shi jian ning dang xi, re qing zan mei zhong chen chu jian de gong ji, biao da le ren min ai guo de yi yuan, ge song le tang tai zong dian ding de guo jia ji ye, cong er biao ming le dui tang su zong zhong xing guo jia de yin qie qi wang。 xian ran, you yu jie ji he shi dai de ju xian, shi ren de she hui li xiang bu guo shi hui fu tang tai zong de ye ji, dui tang ming huang you suo mei hua, dui tang su zong you suo bu yan, ran er ying dang cheng ren, shi ren de ai guo zhu yi si xiang qing cao shi da dao shi dai de gao du, zhan zai shi dai de qian lie de。
zong shang ke jian, zhe shou chang pian xu shi shi, shi ze shi zheng zhi shu qing shi, shi yi wei zhong xin geng geng。 you guo you min de feng jian shi da fu lv zhi de chen qing, shi yi wei jian nan du ri、 ai lian jia xiao de ping min dang jia ren you sheng de gan kai, shi yi wei jian chi da yi、 gu quan da ju de ai guo zhi shi ren ren shu huai de chang ge。 cong yi shu shang shuo, ta ji yao tong guo xu shi lai shu qing da zhi, you yao ming que biao da si xiang qing xiang, yin er zhu yao yong fu de fang fa lai xie, shi zi ran er qia dang de。 ta ye que xiang yi pian chen qing biao, kang kai chen ci, chang ge hao tan, ran er jin yan xie shi, zhi dian you ju。 cong kai tou dao jie wei, dui suo jian suo wen, yi yi dao lai, zhi shi yi lun, ji jing shu qing, chong fen fa hui le fu de chang chu, ju ti biao da le chen qing biao de nei rong。 dan shi wei le geng xing xiang di biao da si xiang gan qing, ye you yu you de si xiang gan qing bu yi zhi jie dao po, shi zhong you ling huo di yun yong le ge zhong bi xing fang fa, ji shi xu shi ju you xing xiang, yi wei shen chang, bu zhi ku zao; you shi yu yan jing lian, jie gou jin mi, bi mian xing wen tuo ta。 li ru shi ren deng shang shan gang, miao xie le zhan shi yin ma de quan yan,? zhou jiao ye shan shui di xing shi tai, yi ji na tu ru qi lai de“ meng hu”、“ cang ya”, xian ran han you gan kai he ji tuo, du zhe zi ke yi hui。 you ru shi ren yong guan cha tian xiang fang shi gai kuo dang shi ping pan xing shi, shi ji shang ye shi yi zhong bi xing。 tian se hao zhuan, yao qi xiao san, huo ran kai lang, xian ran shi zhi pan jun zai shi bai; er yin feng piao lai ze an shi le shi ren dui hui ge jun de tai du。 zhu ru ci lei, tang shi dou yong zhi chen, shi bi fan fu er wu shi wei, bian dang zhen cheng le zhang biao。 yin er shi ren cai yong yi fu wei zhu、 you bi you xing de fang fa, qia ke shi ying biao xian ben shi suo bao kuo de hong da de li shi nei rong, ye xian shi chu shi ren zai shi ge yi shu shang de gao du cai neng he hun shu ji qiao, zu yi de xin ying shou、 yun yong zi ru di yong shi ge ti cai lai xie chu zhe yang yi pian“ bo da jing shen、 chen yu dun cuo” de chen qing biao。
( ni qi xin)
-------------------------------------------
gong zao lu shan zhi luan, zi xing zai wang? zhou,? zhou zai feng xiang dong bei, gu yi《 bei zheng》 ming ti。【 he zhu】 ci shi shu zai lu ji dao jia zhi shi, dang zai qiang cun hou, zhi de er zai jiu yue zuo, gu yun:“ ju chui jin qiu hua。” ban biao zuo《 bei zheng fu》:“ yong yi wei ti。”
huang di er zai qiu①, run ba yue chu ji②。 du zi jiang bei zheng③, cang mang wen jia shi④。
( shou duan cong bei zheng wen jia xu qi。)
①《 chun qiu fan lu》: de mou tian di zhe, cheng huang di。 cai yong《 du duan》:“ qin cheng zhou mo, zi yi wei de jian san wang, gong bao wu di, gu bing yi wei hao, han yin zhi er bu gai。②《 shi》:“ er yue chu ji。” chu ji, shuo ri ye。③《 chu ci》:“ jia xuan chi xi bei zheng。”④ yin keng shi:“ cang mang sui yu wan。” cang mang, ji ju zhi yi。《 shi》:“ yi qi jia shi。”
wei shi zao jian yu①, chao ye shao xia ri②。 gu can en si bei③, zhao xu gui peng bi④。 bai ci yi que xia⑤, chu ti jiu wei chu⑥。 sui fa jian zheng zi⑦, kong jun you yi shi⑧。 jun cheng zhong xing zhu, jing wei gu mi wu⑨。 dong hu fan wei yi⑩, chen fu fen suo qie(11)。 hui ti lian xing zai(12), dao tu you huang hu(13)。 qian kun han chuang yi(14), you yu he shi bi。
( ci shu ci chao lian zhu zhi qing, shang ba, yu qu bu ren, you zai jun de。 xia ba, ji xing you si, you zai shi shi。)
① wang zhu yue: shi fang? de zui, fu shang yan:? zui xi bu yi mian。 di nu, zhao san si tui wen。 fu xie, yin cheng? zai xiang zi, shao zi shu li, you da chen ti。 di bu sheng lu, zhao fang fu gui? zhou。 yu xin《 ai jiang nan fu》:“ dai yong jia zhi jian yu。”② zhang xie shi:“ chao ye duo huan yu。” wang can《 deng lou fu》:“ liao xia ri yi xiao you。” meng bi yue: shao xia ri, wei jun xing zhi ji, gong si bu huang an chu。③ gu can, zi gu can kui ye。 pei song zhi《 san guo zhi zhu biao》:“ gu can er wu。” cao zhi shi:“ bu de gu en si。”④ fu xian shi:“ fa shen peng bi lu。”⑤《 jin shi lun》: chen wang jiu guo, ze bai ci yun ti。 ban biao shi:“ shang shu yi que xia。”⑥ cao zhi shi:“ huang en guo long, zhi cheng chu ti。”⑦《 kong cong zi》:“ fan yan jian zheng, gong zheng wu si。”⑧ gong wei shi yi, gu kong jun you yi shi。《 qian han· zhang an shi chuan》:“ wu suo yi shi。”⑨《 wen xin diao long》:“ jing wei qu yu, mi lun yi xian。” fu liang biao:“ mi wu jun guo, xin li ju jin。” mi, mi ye。 wu, mian mian ye。⑩ dong hu, zhi an qing xu。(11) zhong xing yue: chen fu, yong zhang zou zi mian, ru dui jun yu。《 jia yu》: jing jiang yue:“ wu hui ti。”(12) xing zai, jian《 cuan feng xiang》 shi。(13)《 fa yan》:“ ren xin huang hu。”(14)《 han shu》:“ chuang yi zhe wei qi。”《 shuo wen》:“ yi, shang ye, jin chuang ye。”(15)《 yi》:“ hui lin zhe, you yu zhi xiang ye。”
mi mi yu qian mo①, ren yan miao xiao se②。 suo yu duo bei shang③, shen yin geng liu xue④。 hui shou feng xiang xian, jing qi wan ming mie⑤。 qian deng han shan zhong⑥, lv de yin ma ku⑦。? jiao ru di di⑧, jing shui zhong dang??。 meng hu li wo qian⑩, cang ya hou shi lie。 ju chui jin qiu hua, shi dai gu che zhe(11)。 qing yun dong gao xing(12), you shi yi ke yue(13)。 shan guo duo suo xi(14), luo sheng za xiang li(15)。 huo hong ru dan sha(16), huo hei ru dian qi(17)。 yu lu zhi suo ru(18), gan ku qi jie shi(19)。 mian si tao yuan nei, yi tan shen shi zhuo。 po tuo wang??(20), yan gu hu chu mei(21)。 wo xing yi shui bin(22), wo pu you mu mo(23)。 chi niao ming huang sang(24), ye shu gong luan xue(25)。 ye shen jing zhan chang(26), han yue zhao bai gu(27)。 tong guan bai wan shi, wang zhe san he zu(28)。 sui ling ban qin min(29), can hai wei yi wu(30)。
( ci li xu zheng tu suo jian zhi jing。 ji yu yue qian mo, fu hui gu feng xiang, zi ci er guo? jiao、 wang?? jia xiang jian jin yi。 da yue ju chui yi xia, jie? tu feng wu, ci shu jia jing。 po tuo yi xia, nai? zhou feng wu, ci shu can jing。【 zhou dian zhu】 tu zhong suo li, you ke shang zhe, you ke wei zhe, you ke xi zhe, you ke tong zhe。【 shen han guang】 dan sha shu ju, hun ran yuan hua。 wo xing er ju, yan ruo hua tu。)
①《 shi》:“ xing mai mi mi。” wang can shi:“ you you she huang lu, mi mi wo xin chou。 si wang wu yan huo, dan jian mo yu qian。”《 han shu zhu》:“ nan bei yue qian, dong xi yue mo。”② cao zhi shi:“ qian li wu ren yan。” miao, shao ye。 tao qian shi:“ xiao se shi yu zhong。”③ bei shang, zhan shi zhi dai shang zhe。④《 lie zi》:“ zhou zhi yin shi, you lao yi fu, zhou ze shen yin ji shi。” shen yin, sheng yin qi ye。《 guo ce》:“ liu xue cheng chuan。” yuan nian shi yue, fang? you chen tao、 qing ban zhi bai。 er nian, guo zi yi fu you qing qu zhi bai。 gu yun:“ shen yin geng liu xue。”⑤《 jia yu》:“ jing qi bin fen。” shen yue shi:“ yun hua zha ming mie。”⑥ yin keng shi:“ han shan dan jian song。” zhong, zhong die ye。⑦ gu le fu:“ yin ma chang cheng ku。”⑧《 tang shu》:? zhou xin ping jun, shu guan nei dao。 du du《 lun dou fu》:“ yi hou tu, li? jiao。” hu xia ke yue: ru di di, an yong tao fu tao xue shi, qi su shang ku ju ye。《 gan quan fu》:“ kui di di er shang hui。”⑨《 kuo di zhi》: jing shui fa yuan jing zhou, dong nan liu? zhou jie, zhi gao ling ru wei。《 jiu yu zhi》:?? ju jing cai bai wu shi li。《 hai fu》:“ dang?? dao bin。” dang??, shui liu mao。 chen zi ang shi:“ yun hai fang dang??。”⑩ lu ji shi:“ meng hu ping lin xiao。” you:“ hu shou geng wo qian。”(11)《 zuo chuan》:“ zhou mu wang zhou xing tian xia, jiang bi you che zhe ma ji yan。”(12) ruan ji shi:“ tuo zhi qing yun shang。” yin zhong wen shi:“ neng shi gao xing jin。”(13) zhong xing yue, you shi liu ju, dang ben zou chou jue shi, pian you xian xin qing yan, kan jing ru wei。(14) zhi dun shi:“ fang quan dai gan li, shan guo jian shi zhen。”(15)《 gao tang fu》:“ fang cao luo sheng。”(16) jin zhi yu liu li? du jian, shi xiang li er shi。《 guang yun》:“ xiang, li shi ye。”《 ben cao》:“ qi shi si li shi er xiao。” zuo si《 shu dou fu》:“ dan sha? chi chu qi ban。”(17)《 shi shuo》: wang you jun jian du hong zhi, tan yue:“ mian ru ning zhi, yan ru dian qi。”(18)《 huai nan zi》:“ yu lu suo ru, hua sheng wan wu。”(19) you:“ chang bai cao zhi zi wei, shui quan zhi gan ku。”《 jing fu dian fu》:“ jie shi qiu shang, fu hua qing chun。”(20)【? zhu】??, ji? zhou, gong jia suo zai,? di gao er yuan xian jian ye。《 han· jiao si zhi》:? qin wen gong meng huang she zi tian er xia, zhi yu? yan, zuo??, yong san sheng jiao si bai di。(21) xue dao heng shi:“ luan qi li yan gu。” liu hui shi:“ chu mei wan zhong shan。”(22)《 shi》:“ wo xing qi ye。”《 zuo chuan》:“ jun qi wen zhu shui bin。”《 du yi》: gong xian zhi shui bin, wang jia qie, er xing bu su ye。(23)《 shi》:“ wo pu? yi。”《 chu ci》:“ mo fu rong xi mu mo。”(24)《 shi》:“ chi? chi?。” zhu,“ chi xiao, xiu?, e niao。”《 er ya》:“ mao chi, guai chi。” guo pu zhu:“ mao chi, jin jiu si ying。 guai chi, ji xiu?, yi ming jiao chi, ming ji yu, zhou wu jian, ye ji fei。”《 shi》:“ sang zhi luo yi, qi huang er yun。”(25)《 han shu· su wu chuan》:“ jue ye shu, qu cao shi er shi zhi。”《 shuo wen》:“ jiang dong da shu, neng ren li, yi qian liang jiao gong tou tiao wu。”(26) su wu shi:“ xing yi zai zhan chang。”(27) zhang hua shi:“ ping tai han yue se。” wang can shi:“ bai gu bi ping yuan。”(28)《 ge shu han chuan》: han lv bing chu guan, ci ling bao xian zhi xi yuan, wei zei suo cheng, zi xiang jian lin, zhui huang he si zhe shu wan ren。 yu xin《 ai jiang nan fu》:“ bai wan yi shi, yi chao juan jia。” san he zu, cang zu san shi ye。(29) chang an jiu wei qin di, gu yue qin min。《 shi ji· bai qi chuan》:“ tian xia bu le wei qin min zhi ri jiu yi。”(30)《 he cheng tian ji》:“ tu yi can hai bo ru。”《? fu》:“ hua wei yi wu xi, you xi zu bei。”
kuang wo duo hu chen①, ji gui jin hua fa②。 jing nian zhi mao wu③, qi zi yi bai jie④。 tong ku song sheng hui⑤, bei quan gong you yan⑥。 ping sheng suo jiao er⑦, yan se bai sheng xue⑧。 jian na bei mian ti⑨, gou ni jiao bu wa⑩。 chuang qian liang xiao nv, bu zhui cai guo xi(11)。 hai tu chai bo tao(12), jiu xiu yi qu zhe(13)。 tian wu ji zi feng(14), dian dao zai? he(15)。 lao fu qing huai e, ou xie wo shu ri(16)。 na wu nang zhong bo, jiu ru han lin li。 fen dai yi jie bao(17), qin? shao luo lie(18)。 shou qi mian fu guang,? nv tou zi zhi(19)。 xue mu wu bu wei, xiao zhuang sui shou mo(20)。 yi shi shi zhu qian(21), lang ji hua mei kuo(22)。 sheng hai dui tong zhi(23), si yu wang ji ke(24)。 wen shi jing wan xu, shui neng ji? he。 fan si zai zei chou, gan shou za luan guo(25)。 xin gui qie wei yi, sheng li yan de shuo(26)。
( ci bei xie gui jia bei xi zhi zhuang。? he yi shang, zha jian er bei, ji fu qi er nv zhi qing。 lao fu yi xia, bei guo er xi, jin shi jia qu zhe zhi zhuang。 zai zei si ju, jiao shang yi qi xia, suo you zai jun guo yi。)
①《 jin· liu cong zai ji lun》:“ xi you hou bu gang, hu chen an yu xi shui。”② liu xiang《 xin xu》:“ shi yi hua fa zhui dian er hou ke yong。”③ he xun shi:“ luo yang cheng dong xi, que zuo jing nian bie。”④ zi xia yi ruo xuan chun bai jie。 wang yin《 jin shu》: dong wei nian shi can zeng, zhe jie wei yi, hao yue bai jie。⑤ ruan ji che jia suo qiong, tong ku er fan。 song yu《 gao tang fu》:“ xu wen song sheng。”⑥ tao qian shi:“ zhou ji gan bei quan。” gu ge:“ long tou liu shui, ming sheng you yan。”⑦ tao shi:“ jiao er suo fu ti。”⑧《 du yi》: bai sheng xue, nai ji se。⑨《 yun fu》: su ren wei fu yue ye, yi zuo■。⑩《 nan shi》: yin zi chun, shen fu gou wu, jiao shu nian yi xi。 shen? jin xue? hai ba po zhu hui gai sui! bo duan di mo fa hai ba bo? xi luan bingW yun?? xiong?? jie? qiao yo!?11)《 ji· nei ze》:“ yi chang zhan lie ren, zhen qing bu zhui。”(12)《 du yi》: hai tu si ju, nai gu jia qiong zhuang。《 huai nan zi》:“ qi bo tao。”(13) wang bao《 jiang de lun》:“ qu zhe bu shi jie。”(14)【 zhao zhu】 tian wu, hai tu suo hua zhi wu。 zi feng, jiu xiu suo ci zhi wu。 jian jiu wu yi bu? yi, gu chai yi er dian dao ye。 mu hua《 hai fu》:“ tian wu zha jian er fang fo。”《 shan hai jing》:“ chao yang zhi gu you shen yue tian wu, shi wei shui bo, hu shen ren mian, ba shou、 ba zu、 ba wei, bei qing huang se。” you:“ dan xue zhi shan, you luan?, feng zhi shu ye。 wu se er duo zi。”(15)《 shi》:“ dian dao yi chang。”《 fang yan》:“ guan xi wei? he duan zhe wei? he。”《 han shu zhu》:“?, wei tong shu suo zhu zhi ru。 he, mao bu ye。”《 shi huang ji》:“ han zhe li? he。”(16) huai nan wang an shu:“ xia yue shu shi, ou xie huo luan zhi bing, xiang sui shu ye。”(17) gu shi,“ mian yi fen dai si kong qing。”(18)《 shi》:“ bao qin yu?。”《 jian》:“ qin, bei ye, ji qin yi。?, chuang zhang ye。” yang xiong fu:“ pian luo lie bu, lin yi za ta xi。”(19)《 zuo chuan》: jin ying shi yue:“ gua jun shi bi zi shi zhi jin zhi, yi gu zi ye。” zhu:“ zhi, shu bi zong ming。”(20) shen? jin xue? hai ba bei xiu cheng? bo!?21) zhu qian, ji dan fen ye。 song yu《 hao se fu》:“ chen dong jia zhi zi, zhe fen ze tai bai, shi zhu ze tai chi。”(22)《 shi ji· chun yu? chuan》:“ bei pan lang ji。”《 qi ming》:“ lan man lang ji。” lang suo wo chu, cao jie pi mi, yue lang ji。《 qian han shu》: zhang chang wei fu hua mei。 han《 cheng zhong yao》:“ cheng zhong hao guang mei, si fang qie ban e。”【 qian jian】 liu ji《 kao xue lu》 yun: tang shi fu nv hua mei shang kuo,《 bei zheng》 yun“ lang ji hua mei kuo”, zhang ji《 chang nv ci》 you“ qing bin cong shu kuo sao mei” zhi ju, gai dang shi suo shang ru ci。(23) lei ci zong shu:“ wu tong zhui zhi nian, yi huai yuan lve。”(24)《 shi》:“ gou wu ji ke。”(25) tao shi:“ fu lao za luan yan。”《 zuo chuan》:“ guo er yu zhi yu, guo qi。”(26) lu ji shi:“ sheng li ge wan duan。”
zhi zun shang meng chen①, ji ri xiu lian zu②。 yang guan tian se gai③, zuo jiao yao fen huo④。 yin feng xi bei lai⑤, can dan sui hui ge⑥。 qi wang yuan zhu shun, qi su shan chi tu⑦。 song bing wu qian ren⑧, qu ma yi wan pi⑨。 ci bei shao wei gui⑩, si fang fu yong jue(11)。 suo yong jie ying teng, po di guo jian ji(12)。 sheng xin po xu zhu(13), shi yi qi yu duo(14)。
( ci you jie bing hui ge zhi hai。 yao fen huo, tian yi hui yi。 hui ge zhu, ren xin shun yi。 ci xing fu da ji ye。 dan jie bing wai yi, zhong wei guo huan, gu yun“ shao wei gui”。 xu zhu, di wang hui ge。 qi duo, qun yi ju sang。 zhao ci gong yue: bu yong wai bing, er you guan jun, ci ji dang shi zhi yi。 qian er duan, fen ying bei zheng wen jia。 hou san duan, shen kong jun yi shi zhi gu。)
①《 zuo chuan》: zang wen zhong yue:“ tian zi meng chen yu wai, gan bu ben wen guan shou。”《 han shu zhu》:“ tian zi zai wai yue meng chen。”②《 wu yue chun qiu》:“ jian shi lian zu。”③ tao qian shi:“ yuan tiao tong tian se。”④ wei wen di shu:“ yong gei zuo you, yi chu yao fen。”⑤ yan yan zi shi:“ yin feng zhen liang ye。”⑥《 tang shu· hui gu chuan》: hui ge, qi xian xiong nu。 yuan wei shi hao gao che bu, huo yue chi le, e wei tie le。 sui yue hui ge, yi yue wei ge。 zhi de yuan zai jiu yue, hui ge qian qi tai zi ye hu, lv bing si qian, zhu guo tao zei。 su zong yan ci shen hou, ming guang ping wang jian ye hu, yue wei xiong di。 ye hu da xi, cheng wang wei xiong。 zhao yue: sui hui gu, dang yi hui ge wei zheng。 xian zong yuan he si nian, shi qing yi hao hui gu, yan jie zhi you gu ran。《 hou han· langf chuan》:“ zhu shun yuan qi。”⑦ kong de zhang shi:“ han jia piao yao jiang, chi tu xiong nu ting。” chi tu, chi zhou chong tu ye。⑧《 jin· zhao wang lun chuan》: cong bing wu qian ren。⑨《 shi》:“ qu ma you you。《 guo ce》: zhang yi yue:“ che qian cheng, qi wan pi。”⑩《 jin· shi le chuan》:“ ling wo yu ci bei gong shi。”《 ji》:“ li you yi shao wei gui zhe。”(11) si ma qian shu:“ yong zhi jue ye。”《 hui ge chuan》: qi ren xiao qiang, chu wu qiu chang, zhu shui cao zhuan xi, shan qi she, xi dao chao。(12)《 huai nan zi》:“ po di xian zhen, mo neng yong yu。” yu xin shi:“ jian fei ru ji yu。” sui yang di qu tao zhu bai yu jian。 ci fo luo qiu chang yue:“ ci shi yi su, shi ji ru jian ye。”(13)《 da dai li》:“ sheng xin bei yi。”《 shi shuo》: huan wen chang ran shi wang, xiang zhi xu zhu, yi shi dou jin。(14)《 hou han· xu shao chuan》: shao yu cong xiong jing bu mu, shi yi yi ci shao zhi。 wang can《 yu lie fu》:“ hun wang qi duo。”《 wei zhi》:“ wu ren duo qi。”
yi luo zhi zhang shou①, xi jing bu zu ba。 guan jun qing shen ru②, xu rui ke ju fa③。 ci ju kai qing xu④, xuan zhan lve heng jie⑤。 hao tian ji shuang lu⑥, zheng qi you su sha⑦。 huo zhuan wang hu sui⑧, shi cheng qin hu yue⑨。 hu ming qi neng jiu, huang gang wei yi jue⑩。
( ci chen zhuan yong guan jun zhi li。 shi shi ming jiang tong bing, qi zheng jian chu, ke yi shou liang jing、 ding he bei, er qin an shi, ci wei zhi sheng wan quan zhi ce。【 zhu zhu】 dang shi li mi zhi yi, yu ling jian ning bing sai bei chu, yu guang bi ji jiao, yi qu fan yang, suo jian zheng yu gong tong。【? zhu】 gong yi qi shi hui ge wei fei ji, gu yun:“ sheng xin po xu zhu, shi yi qi yu duo。” you wei guan jun zhi ke cheng sheng chang qu, gu yun:“ ci ju kai qing xu, xuan zhan lve heng jie。” wei ci yi bu xing, hui ge guo wei tang huan, er he bei qi fei tang you, qi yun:“ sui fa jian zheng zi, kong jun you yi shi。” gai wei ci ye, gong chang zi bi ji qi, qi jing lun gai jian yu ci yi。 hao tian liu ju, reng yi tian yi jue qi bi sheng ye。)
① lu ji shi:“ yi luo you qi lu。”《 bao pu zi》:“ ba ji zhi wai, ru zai zhi zhang。”②《 chu shi biao》:“ shen ru bu mao。”③ xu, yang ye。 rui, feng li ye。④ du yu shu:“ ci ju shi you ba jiu li” qing、 xu,《 yu gong》 er zhou ming, zai shan dong。⑤ heng shan、 jie shi, zai dong bei。《 shu》:“ tai xing heng shan, zhi yu jie shi。”⑥《 shi》:“ hao tian yue ming。”《 ji》:“ shuang lu ji jiang。”⑦《 chun qiu yan kong tu》:“ zheng qi wei di。” han《 jiao si ge》:“ xi hao hang dang, qiu qi su sha。”⑧《 yi feng chuan》:“ zhuan huo wei fu。”⑨《 xi yang za zu》: lu shan si, tai bai shi yue。⑩ cui?《 da zhi》:“ huang gang yun xu, di ji nai she。” song ming di ji wei zhao:“ huang gang jue er fu niu。”
yi zuo lang bei chu①, shi yu zhan guang bie②。 jian chen jing? hai③, tong e sui dang xi④。 bu wen xia yin shuai⑤, zhong zi zhu mei da。 zhou han huo bo xing, xuan guang guo ming zhe⑥。 huan huan chen jiang jun⑦, zhang yue fen zhong lie⑧。 wei er ren jin fei⑨, yu jin guo you huo⑩。
( ci jie jian yang fei, yin you zhang liang di ye。 xu yan zhao yue: huo luan ji zuo, wei shang fa dang, ze neng zai zhen, fou ze bu ke zhi yi。 chen yuan li shou yi zhu guo zhong tai zhen, wu ci ju, sui you li guo, bu neng zou kuang xia zhi gong, gu yi huo guo xu zhi。 yu zhi xing fu, dang xian qu nv rong。)
①《 wei zhi》: cao cao yue:“?U shui zhi nan, wu you lang bei。”《 xi yang za zu》: bei, liang zu jue duan, mei xing jia liang lang, shi zhi ze bu neng xing。②《 wu dou fu》:“ gu xian di dai。”③ jian chen, wei yang guo zhong。 tong e, wei guo guo fu ren bei。 lu ji《 bian wang lun》:“ jian chen qie ming。”《 han shu》:“ han peng? hai。”④《 shu》:“ tong e xiang ji。” you:“ jin wo min yong dang xi li ju。”⑤ cong xia yin wei shi, xia you zhou han ye。 mei xi、 da yi, jie zhou suo bi, jiu zuo bao da, yi wu。⑥《 shu》:“ ming zhe shi zuo ze。” zhou xuan、 han guang jie zhong xing zhu。《 jiu tang shu》: shang zhi ma wei yi, zuo long wu da jiang jun chen xuan li, zheng bi liu jun yi cong。 xuan li yi huo you yang guo zhong, yu zhu zhi。 ming tu bo shi zhe zhe guo zhong ma, su yi wu shi。 guo zhong wei ji dui, jun shi hu yue:“ guo zhong mou fan。” sui sha zhi, yi qiang jie qi shou。 shang chu yi men, wei lao jun shi, ling shou dui。 jun shi bu ying, shi gao li shi wen zhi。 xuan li dui yue:“ guo zhong mou fan, gui fei bu yi gong feng, yuan bi xia ge en zheng fa。” shang ling li shi yin gui fei yu fo tang, yi sha zhi。⑦《 shi》:“ huan huan yu zheng。” zhu:“ huan huan, wu yong mao。”⑧《 shu》:“ zuo zhang huang yue。”《 hou han shu》:“ hai nei zhong lie zhang yuan jie。”⑨ wei er, ji wei guan zhong zhi yi。⑩ sun chu《 yu sun hao shu》:“ ai min huo guo, dao jia suo shang。”
qi liang da tong dian①, ji mo bai shou ta②。 dou ren wang cui hua③, jia qi xiang jin que④。 yuan ling gu you shen⑤, sao sa shu bu que⑥。 huang huang tai zong ye⑦, shu li shen hong da⑧。
( zhong yi tai zong shi ye, wang zhong xing zhi zhu。 dang shi jiu guo si jun, ling qin wu yang, qi guang fu zai zhi gu jian yi。 ci zhang da zhi, yi qian er jie wei ti gang。 shou jie bei zheng wen jia, nai shen shang shi, fu di san、 si duan。 ci jie kong jun yi shi, nai yi zhong shi, fu wu、 liu、 qi duan。 gong shen wei jian guan, wai kong jun zheng zhi yi shi, nei kong gong wei zhi yi shi, fan ci chao shi, yi zhong suo yu yan zhe, jie qing lu yu si。 ci qi mai li zhi zhao ying ye。 ruo tong pian gou ju。 si ju qi, ba ju jie, zhong jian san shi liu ju zhe liang duan, shi liu ju zhe liang duan, hou mian shi er ju zhe liang duan, ci you bu wu zhi zheng yan ye。)
① yu xin shi:“ qi liang duo yuan qing。”《 chang an zhi》: nan nei, xing qing guan qin zheng lou zhi bei, yue da tong men, qi nei da tong dian。 tian bao qi zai, da tong dian zhu chan yu zhi, you shen guang zhao dian。② yu xin《 xiao yuan fu》:“ ji mo ren wai。”《 san fu huang tu》: wei yang gong, you bai hu dian。 tang bi tai zu hui, gai wei shou。 bai shou ta, ji bai shou men ye。③《 shang lin fu》:“ jian cui hua zhi qi。” zhu:“ yi cui yu wei qi shang zao ye。”④ jia qi, zhu jian qian。《 shen yi jing》: dong bei da huang zhong, you jin que, gao bai zhang。 cai yue: jin que, wei yi jin shi que men。⑤ hou han langf shu:“ yuan ling zhi zhong, sheng shen you ping。”⑥ zhang quan《 wei zhu sun zhi shou zhong ren biao》:“ sao chu ying long。”《 jiu shu》: tian bao shi zai zheng yue, tai miao zhi nei guan, sa sao zhu ling miao。⑦《 huai nan wang ge》:“ huang huang shang tian。”⑧ fu yi shi:“ mi suo shu li。” lu ji《 gao zu gong chen zan》:“ qu ni hong da。” luo da jing yue: tang ren mei yi li、 du bing cheng, zhi song chao zhu gong, shi zhi tui zun shao ling。 dong po yun: gu jin shi ren duo yi, er wei du zi mei wei shou, qi fei yi qi ji han liu luo, yi fan wei chang wang jun yu? you yun:《 bei zheng》 shi shi jun chen da ti, zhong yi zhi qi, yu qiu se zheng gao, ke gui ye。
fan?Z yue: sun shen lao chang wei lao du《 bei zheng》 shi sheng tui zhi《 nan shan》 shi, wang ping fu yi wei《 nan shan》 sheng《 bei zheng》, zhong bu neng xiang fu。 shi shan gu shang shao, nai yue: ruo lun gong qiao, ze《 bei zheng》 bu ji《 nan shan》, ruo shu yi dai zhi shi, yu《 guo feng》、《 ya》、《 song》, xiang wei biao li, ze《 bei zheng》 bu ke wu, er《 nan shan》 sui bu zuo wei hai ye。 er gong zhi lun sui ding。
wang si?] yue: chang li《 nan shan》, yun fu wei shi, shao ling《 bei zheng》, yun ji wei shi, ti bu xiang meng。《 nan shan》 zhuo lou cou qi, jie qu qi guai, chuang ti jie chu, bu ke wu yi, bu ke you er, bu yi xue, yi bu bi xue, zong bu tuo wen ren xi qi。《 bei zheng》 gu shi ya tiao, gu lai ci ren duo yong zhi, ru han zhi《 fu jiang ling ji san xue shi》 deng zuo, shu ke yu zhi yan xing ye。 you yue: qi pian fa huan miao, ruo you zhao ying, ruo wu zhao ying, ruo you chuan cha, ruo wu chuan cha, bu ke zhuo mo。
li chang xiang yue: du shi mei you qi de ji hou, er wu tou zhong zhi xian; shou de ji xiang, er wu wei da zhi ji。《 bei zheng》 zhong jian, li yan shi jia qing xu, nai ben ti zheng yi, gu bu jian fu zhang zhi bing。
ye meng de yue: chang pian zui nan, jin、 wei yi qian, wu guo shi yun zhe, gai gu ren yi yi ni zhi, chu bu yi xu shi qing dao wei gong。 zhi du zi mei《 bei zheng》、《 shu huai》 zhu pian, qiong ji bi li, ru tai shi gong ji chuan, ci gu jin jue chang ye。
hu ying lin yue: du zhi《 bei zheng》、《 shu huai》, jie chang pian xu shi, ran gao zhe shang you han ren yi yi, ping zhe sui wei yuan、 bai lan shang。 li《 song wei wan》 deng pian, zi shi qi、 liang, dan cai li jia xiong, ci zao zeng fu er。
tang ru xun yue: du wu yan gu, ti qing mo miao yu《 san bie》, tan shi mo he yu《 san li》, zi su mo ku yu“ wan?”, jing ji mo bei yu《 bei zheng》。《 meng li bai》、《 xie huai》 jian qi gao,《 wang yue》、《 ci en si》 qu qi zhuang。 ta ruo《 liu hua men》、 qian hou《 chu sai》、《 yu hua》、《 jiu cheng》 zhu zuo, xiong zhong luo yu zhou, wu suo bu you, si jian qi da。
zhong xing yue: du shao ling《 feng xian yong huai》、《 bei zheng》 deng pian, zhi wu yan gu chang pian bu yi zuo。 dang yu liao dao lin li、 hu zheng hu fan、 ruo zheng ruo luan、 shi duan shi xu chu, de qi pian fa zhi miao。
wei tai dao fu yue: tang ren yong ma wei zhi shi shang yi, shi suo cheng zhe, liu yu xi yun:“ guan jun zhu ning xing, tian zi hui yao ji。” bai le tian yun:“ liu jun bu fa wu nai he, wan zhuan e mei ma qian si。” ci nai guan jun bei pan, bi po ming huang, bu de yi er zhu gui fei ye, po shi shi jun zhi li。 lao du《 bei zheng》 shi yue:“ bu wen xia yin shuai, zhong zi zhu bao da。” gai yan ming huang wei tian hui huo, ci fei zi yi si, wu yu guan jun ye。
----------- chou zhao ao 《 du shi xiang zhu》-----------
欢迎读者提供注释翻译和赏析
北征(唐 杜甫)原文注释翻译及赏析(完)-古诗词译文查看(杜甫)更多诗文
免责声明:「北征」是唐 杜甫创作的一篇诗词,文笔优美俱佳,原文注释和赏析等内容(即本文)皆收集于网络,版权归原作者,只代表作者观点和本站无关,如果您认为本站转载侵犯了您的权益,请联系我们删除。
古诗词推荐
- 哀江头
[唐] 杜甫 少陵野老吞声哭,春日潜行曲江曲。 江头宫殿锁千门,细柳新蒲为谁绿。 忆昔霓旌下南苑,苑中万物生颜色。 昭阳殿里第一人,同辇随君侍君侧。 辇前才人带弓箭,白马嚼啮黄金勒。 翻身向天仰射云,一笑正坠双飞翼。 明眸皓齿今何在,血污游魂归不...
- 赠花卿
[唐] 杜甫 锦城丝管日纷纷,半入江风半入云。 此曲只应天上有,人间能得几回闻。 注释: 【1】花卿:成都尹崔光远的部将花敬定,曾平定段子璋之乱。卿,当时对地位、年辈较低的人一种客气的称呼。 【2】锦城:即锦官城,此指成都。 【3】丝管:弦乐器和管...
- 新婚别
[唐] 杜甫 兔丝附蓬麻,引蔓故不长。 嫁女与征夫,不如弃路旁。 结发为妻子,席不暖君床。 暮婚晨告别,无乃太匆忙。 君行虽不远,守边赴河阳。 妾身未分明,何以拜姑嫜。 父母养我时,日夜令我藏。 生女有所归,鸡狗亦得将。 君今往死地,沈痛迫中肠。 ...
- 自京赴奉先县咏怀五百字
[唐] 杜甫 杜陵有布衣,老大意转拙。 许身一何愚,窃比稷与契。 居然成濩落,白首甘契阔。 盖棺事则已,此志常觊豁。 穷年忧黎元,叹息肠内热。 取笑同学翁,浩歌弥激烈。 非无江海志,萧洒送日月。 生逢尧舜君,不忍便永诀。 当今廊庙具,构厦岂云缺。 ...
- 月夜忆舍弟
[唐] 杜甫 戍鼓断人行,边秋一雁声。 露从今夜白,月是故乡明。 有弟皆分散,无家问死生。 寄书长不达,况乃未休兵。 注释: 【1】舍弟:家弟。杜甫有四弟:杜颍、杜观、杜丰、杜占。 【2】戍鼓:戍楼上用以报时或告警的鼓声。 【3】断人行:指鼓声响起后...
- 登楼
[唐] 杜甫 花近高楼伤客心,万方多难此登临。 锦江春色来天地,玉垒浮云变古今。 北极朝廷终不改,西山寇盗莫相侵。 可怜后主还祠庙,日暮聊为梁甫吟。 注释: 【1】客心:客居者之心。 【2】登临:登高观览。临,从高处往下看。 【3】锦江:即濯锦江,流...
- 八阵图
[唐] 杜甫 功盖三分国,名成八阵图。 江流石不转,遗恨失吞吴。 注释: 【1】八阵图:由八种阵势组成的图形,用来操练军队或作战。 【2】盖:超过。 【3】三分国:指三国时魏、蜀、吴三国。 【4】石不转:指涨水时,八阵图的石块仍然不动。 【5】失吞吴:...
- 佳人
[唐] 杜甫 绝代有佳人,幽居在空谷。 自云良家女,零落依草木。 关中昔丧乱,兄弟遭杀戮。 官高何足论,不得收骨肉。 世情恶衰歇,万事随转烛。 夫婿轻薄儿,新人美如玉。 合昏尚知时,鸳鸯不独宿。 但见新人笑,那闻旧人哭。 在山泉水清,出山泉水浊。 ...
- 丽人行
[唐] 杜甫 三月三日天气新,长安水边多丽人。 态浓意远淑且真,肌理细腻骨肉匀。 绣罗衣裳照暮春,蹙金孔雀银麒麟。 头上何所有?翠微匎叶垂鬓唇。 背后何所见?珠压腰衱稳称身。 就中云幕椒房亲,赐名大国虢与秦。 紫驼之峰出翠釜,水精之盘行素鳞。 犀...
- 饮中八仙歌
[唐] 杜甫 知章骑马似乘船,眼花落井水底眠。 汝阳三斗始朝天,道逢麴车口流涎, 恨不移封向酒泉。 左相日兴费万钱,饮如长鲸吸百川, 衔杯乐圣称世贤。 宗之潇洒美少年,举觞白眼望青天, 皎如玉树临风前。 苏晋长斋绣佛前,醉中往往爱逃禅。 李白斗酒诗...
- 清明
[唐] 杜甫 著处繁花务是日,长沙千人万人出。渡头翠柳艳明眉, 争道朱蹄骄啮膝。此都好游湘西寺,诸将亦自军中至。 马援征行在眼前,葛强亲近同心事。金镫下山红粉晚, 牙樯捩柁青楼远。古时丧乱皆可知,人世悲欢暂相遣。 弟侄虽存不得书,干戈未息苦离居...
- 阁夜
[唐] 杜甫 岁暮阴阳催短景,天涯霜雪霁寒宵。 五更鼓角声悲壮,三峡星河影动...
- 江南逢李龟年
[唐] 杜甫 岐王宅里寻常见,崔九堂前几度闻。 正是江南好风景,落花时节又逢君。 注释: 【1】江南:此谓江、湘之间,今湖南省一带。 【2】李龟年:唐朝开元、天宝年间的著名乐师,擅长唱歌。因为受到皇帝唐玄宗的宠幸而红极一时,常在贵族豪门歌唱。“安...
- 客至
[唐] 杜甫 舍南舍北皆春水,但见群鸥日日来。 花径不曾缘客扫,蓬门今始为君开。 盘飧市远无兼味,樽酒家贫只旧醅。 肯与邻翁相对饮,隔篱呼取尽馀杯。 注释: 【1】客至:客指崔明府,杜甫在题后自注:“喜崔明府相过”。明府,唐人对县令的称呼。相过,...
- 月夜
[唐] 杜甫 今夜鄜州月,闺中只独看。 遥怜小儿女,未解忆长安。 香雾云鬟湿,清辉玉臂寒。 何时倚虚幌,双照泪痕干。 注释: 【1】鄜(fū)州:今陕西省富县。当时杜甫的家属在鄜州的羌村,杜甫在长安。 【2】闺中:内室。看,读平声kān。 【3】怜:想...
- 旅夜书怀
[唐] 杜甫 细草微风岸,危樯独夜舟。 星垂平野阔,月涌大江流。 名岂文章著,官应老病休。 飘飘何所似,天地一沙鸥。 注释: 【1】书怀:书写胸中意绪。 【2】岸:指江岸边。 【3】危樯(qiáng):高高的船桅杆。 【4】独夜舟:是说自己孤零零的一个人夜...
- 秋兴八首
[唐] 杜甫 玉露凋伤枫树林,巫山巫峡气萧森。 江间波浪兼天涌,塞上风云接地阴。 丛菊两开他日泪,孤舟一系故园心。 寒衣处处催刀尺,白帝城高急暮砧。 夔府孤城落日斜,每依北斗望京华。 听猿实下三声泪,奉使虚随八月查。 画省香炉违伏枕,山楼粉堞隐悲...
- 浣溪沙
[唐] 杜甫 旋抹红妆看使君。三三五五棘篱门。相挨踏破茜罗裙。 老幼扶摧收麦社。乌鸢翔舞赛神村。道逢醉叟卧黄昏。 注释:...
- 浣溪沙
[唐] 杜甫 照日深红暖见鱼,连村绿暗晚藏乌,黄童白叟聚雎盱。 麋鹿逢人虽未惯,猿猱闻鼓不须呼,归来说与采桑姑。 注释:...
- 登岳阳楼
[唐] 杜甫 昔闻洞庭水,今上岳阳楼。 吴楚东南坼,乾坤日夜...