秋夜独坐(一作冬夜书怀)
唐 王维
古诗词:秋夜独坐(一作冬夜书怀)原文翻译+全文注释译文+原著赏析
原文:
[唐] 王维独坐悲双鬓,空堂欲二更。
雨中山果落,灯下草虫鸣。
白发终难变,黄金不可成。
欲知除老病,唯有学无生。
注释:
作品赏析:
王维中年奉佛,诗多禅意。这诗题曰“秋夜独坐”,就象僧徒坐禅。而诗中写时迈人老,感慨人生,斥神仙虚妄,悟佛义根本,是诗人现身说法的禅意哲理之作,情理都无可取,但在艺术表现上较为真切细微,传神如化,历来受到赞赏。前二联写沉思和悲哀。这是一个秋天雨夜,更深人寂,诗人独坐在空堂上,潜心默想。这情境仿佛就是佛徒坐禅,然而诗人却是陷于人生的悲哀。他看到自己两鬓花白,人一天天老了,不能长生;此夜又将二更,时光一点点消逝,无法挽留。一个人就是这样地在岁月无情流逝中走向老病去世。这冷酷的事实使他自觉无力而陷于深刻的悲哀。此时此刻,此情此景,他越发感到孤独空虚,需要同情勉励,启发诱导。然而除了诗人自己,堂上只有灯烛,屋外听见雨声。于是他从雨声想到了山里成熟的野果,好象看见它们正被秋雨摧落;从灯烛的一线光亮中得到启发,注意到秋夜草野里的鸣虫也躲进堂屋来叫了。诗人的沉思,从人生转到草木昆虫的生存,虽属异类,却获同情,但更觉得悲哀,发现这无知的草木昆虫同有知的人一样,都在无情的时光、岁月的消逝中零落哀鸣。诗人由此得到启发诱导,自以为觉悟了。
后二联便是写觉悟和学佛。诗人觉悟到的真理是万物有生必有灭,大自然是永存的,而人及万物都是短暂的。人,从出生到老死的过程不可改变。诗人从自己嗟老的忧伤,想到了宣扬神仙长生不老的道教。诗人感叹“黄金不可成”,就是否定神仙方术之事,指明炼丹服药祈求长生的虚妄,而认为只有信奉佛教,才能从根本上消除人生的悲哀,解脱生老病死的痛苦。佛教讲灭寂,要求人从心灵中清除七情六欲,是谓“无生”。倘使果真如此,当然不仅根除老病的痛苦,一切人生苦恼也都不再觉得了。诗人正是从这个意义上去皈依佛门的。
整首诗写出一个思想觉悟即禅悟的过程。从情入理,以情证理。诗的前半篇表现诗人沉思而悲哀的神情和意境,形象生动,感受真切,情思细微,艺术上是颇为出色的;而后半篇则纯属说教,归纳推理,枯燥无味,缺陷也是比较明显的。
(倪其心)
拼音版对照
[ tang] wang wei
du zuo bei shuang bin, kong tang yu er geng。
yu zhong shan guo luo, deng xia cao chong ming。
bai fa zhong nan bian, huang jin bu ke cheng。
yu zhi chu lao bing, wei you xue wu sheng。
qian er lian xie chen si he bei ai。 zhe shi yi ge qiu tian yu ye, geng shen ren ji, shi ren du zuo zai kong tang shang, qian xin mo xiang。 zhe qing jing fang fo jiu shi fo tu zuo chan, ran er shi ren que shi xian yu ren sheng de bei ai。 ta kan dao zi ji liang bin hua bai, ren yi tian tian lao le, bu neng chang sheng; ci ye you jiang er geng, shi guang yi dian dian xiao shi, wu fa wan liu。 yi ge ren jiu shi zhe yang di zai sui yue wu qing liu shi zhong zou xiang lao bing qu shi。 zhe leng ku de shi shi shi ta zi jiao wu li er xian yu shen ke de bei ai。 ci shi ci ke, ci qing ci jing, ta yue fa gan dao gu du kong xu, xu yao tong qing mian li, qi fa you dao。 ran er chu le shi ren zi ji, tang shang zhi you deng zhu, wu wai ting jian yu sheng。 yu shi ta cong yu sheng xiang dao le shan li cheng shu de ye guo, hao xiang kan jian ta men zheng bei qiu yu cui luo; cong deng zhu de yi xian guang liang zhong de dao qi fa, zhu yi dao qiu ye cao ye li de ming chong ye duo jin tang wu lai jiao le。 shi ren de chen si, cong ren sheng zhuan dao cao mu kun chong de sheng cun, sui shu yi lei, que huo tong qing, dan geng jiao de bei ai, fa xian zhe wu zhi de cao mu kun chong tong you zhi de ren yi yang, dou zai wu qing de shi guang、 sui yue de xiao shi zhong ling luo ai ming。 shi ren you ci de dao qi fa you dao, zi yi wei jiao wu le。
hou er lian bian shi xie jiao wu he xue fo。 shi ren jiao wu dao de zhen li shi wan wu you sheng bi you mie, da zi ran shi yong cun de, er ren ji wan wu dou shi duan zan de。 ren, cong chu sheng dao lao si de guo cheng bu ke gai bian。 shi ren cong zi ji jie lao de you shang, xiang dao le xuan yang shen xian chang sheng bu lao de dao jiao。 shi ren gan tan“ huang jin bu ke cheng”, jiu shi fou ding shen xian fang shu zhi shi, zhi ming lian dan fu yao qi qiu chang sheng de xu wang, er ren wei zhi you xin feng fo jiao, cai neng cong gen ben shang xiao chu ren sheng de bei ai, jie tuo sheng lao bing si de tong ku。 fo jiao jiang mie ji, yao qiu ren cong xin ling zhong qing chu qi qing liu yu, shi wei“ wu sheng”。 tang shi guo zhen ru ci, dang ran bu jin gen chu lao bing de tong ku, yi qie ren sheng ku nao ye dou bu zai jiao de le。 shi ren zheng shi cong zhe ge yi yi shang qu gui yi fo men de。
zheng shou shi xie chu yi ge si xiang jiao wu ji chan wu de guo cheng。 cong qing ru li, yi qing zheng li。 shi de qian ban pian biao xian shi ren chen si er bei ai de shen qing he yi jing, xing xiang sheng dong, gan shou zhen qie, qing si xi wei, yi shu shang shi po wei chu se de; er hou ban pian ze chun shu shuo jiao, gui na tui li, ku zao wu wei, que xian ye shi bi jiao ming xian de。
( ni qi xin)
du zuo bei shuang bin, kong tang yu er geng。
yu zhong shan guo luo, deng xia cao chong ming。
bai fa zhong nan bian, huang jin bu ke cheng。
yu zhi chu lao bing, wei you xue wu sheng。
zhu shi:
zuo pin shang xi:
wang wei zhong nian feng fo, shi duo chan yi。 zhe shi ti yue“ qiu ye du zuo”, jiu xiang seng tu zuo chan。 er shi zhong xie shi mai ren lao, gan kai ren sheng, chi shen xian xu wang, wu fo yi gen ben, shi shi ren xian shen shuo fa de chan yi zhe li zhi zuo, qing li dou wu ke qu, dan zai yi shu biao xian shang jiao wei zhen qie xi wei, chuan shen ru hua, li lai shou dao zan shang。qian er lian xie chen si he bei ai。 zhe shi yi ge qiu tian yu ye, geng shen ren ji, shi ren du zuo zai kong tang shang, qian xin mo xiang。 zhe qing jing fang fo jiu shi fo tu zuo chan, ran er shi ren que shi xian yu ren sheng de bei ai。 ta kan dao zi ji liang bin hua bai, ren yi tian tian lao le, bu neng chang sheng; ci ye you jiang er geng, shi guang yi dian dian xiao shi, wu fa wan liu。 yi ge ren jiu shi zhe yang di zai sui yue wu qing liu shi zhong zou xiang lao bing qu shi。 zhe leng ku de shi shi shi ta zi jiao wu li er xian yu shen ke de bei ai。 ci shi ci ke, ci qing ci jing, ta yue fa gan dao gu du kong xu, xu yao tong qing mian li, qi fa you dao。 ran er chu le shi ren zi ji, tang shang zhi you deng zhu, wu wai ting jian yu sheng。 yu shi ta cong yu sheng xiang dao le shan li cheng shu de ye guo, hao xiang kan jian ta men zheng bei qiu yu cui luo; cong deng zhu de yi xian guang liang zhong de dao qi fa, zhu yi dao qiu ye cao ye li de ming chong ye duo jin tang wu lai jiao le。 shi ren de chen si, cong ren sheng zhuan dao cao mu kun chong de sheng cun, sui shu yi lei, que huo tong qing, dan geng jiao de bei ai, fa xian zhe wu zhi de cao mu kun chong tong you zhi de ren yi yang, dou zai wu qing de shi guang、 sui yue de xiao shi zhong ling luo ai ming。 shi ren you ci de dao qi fa you dao, zi yi wei jiao wu le。
hou er lian bian shi xie jiao wu he xue fo。 shi ren jiao wu dao de zhen li shi wan wu you sheng bi you mie, da zi ran shi yong cun de, er ren ji wan wu dou shi duan zan de。 ren, cong chu sheng dao lao si de guo cheng bu ke gai bian。 shi ren cong zi ji jie lao de you shang, xiang dao le xuan yang shen xian chang sheng bu lao de dao jiao。 shi ren gan tan“ huang jin bu ke cheng”, jiu shi fou ding shen xian fang shu zhi shi, zhi ming lian dan fu yao qi qiu chang sheng de xu wang, er ren wei zhi you xin feng fo jiao, cai neng cong gen ben shang xiao chu ren sheng de bei ai, jie tuo sheng lao bing si de tong ku。 fo jiao jiang mie ji, yao qiu ren cong xin ling zhong qing chu qi qing liu yu, shi wei“ wu sheng”。 tang shi guo zhen ru ci, dang ran bu jin gen chu lao bing de tong ku, yi qie ren sheng ku nao ye dou bu zai jiao de le。 shi ren zheng shi cong zhe ge yi yi shang qu gui yi fo men de。
zheng shou shi xie chu yi ge si xiang jiao wu ji chan wu de guo cheng。 cong qing ru li, yi qing zheng li。 shi de qian ban pian biao xian shi ren chen si er bei ai de shen qing he yi jing, xing xiang sheng dong, gan shou zhen qie, qing si xi wei, yi shu shang shi po wei chu se de; er hou ban pian ze chun shu shuo jiao, gui na tui li, ku zao wu wei, que xian ye shi bi jiao ming xian de。
( ni qi xin)
欢迎读者提供注释翻译和赏析
秋夜独坐(一作冬夜书怀)(唐 王维)原文注释翻译及赏析(完)-古诗词译文查看(王维)更多诗文
免责声明:「秋夜独坐(一作冬夜书怀)」是唐 王维创作的一篇诗词,文笔优美俱佳,原文注释和赏析等内容(即本文)皆收集于网络,版权归原作者,只代表作者观点和本站无关,如果您认为本站转载侵犯了您的权益,请联系我们删除。
古诗词推荐
- 戏题示萧氏甥
[唐] 王维 怜尔解临池,渠爷未学诗。老夫何足似,弊宅倘因之。 芦笋穿荷叶,菱花罥雁儿。郗公不易胜,莫著外家欺。 注释:...
- 画
[唐] 王维 远看山有色,近听水无声。 春去花还在,人来鸟不惊。 注释:...
- 夏日过青龙寺谒操禅师(与裴迪同作)
[唐] 王维 龙钟一老翁,徐步谒禅宫。欲问义心义,遥知空病空。 山河天眼里,世界法身中。莫怪销炎热,能生大地风。 注释:...
- 过感化寺昙兴上人山院(与裴迪同作)
[唐] 王维 暮持筇竹杖,相待虎谿头。催客闻山响,归房逐水流。 野花丛发好,谷鸟一声幽。夜坐空林寂,松风直似秋。 注释:...
- 登裴秀才迪小台
[唐] 王维 端居不出户,满目望云山。落日鸟边下,秋原人外闲。 遥知远林际,不见此檐间。好客多乘月,应门莫上关。 注释:...
- 与卢象集朱家
[唐] 王维 主人能爱客,终日有逢迎。贳得新丰酒,复闻秦女筝。 柳条疏客舍,槐叶下秋城。语笑且为乐,吾将达此生。 注释:...
- 初出济州别城中故人(一作被出济州)
[唐] 王维 微官易得罪,谪去济川阴。执政方持法,明君照此心。 闾阎河润上,井邑海云深。纵有归来日,各愁年鬓侵。 注释:...
- 送孟六归襄阳(一作张子容诗)
[唐] 王维 杜门不复出,久与世情疏。以此为良策,劝君归旧庐。 醉歌田舍酒,笑读古人书。好是一生事,无劳献子虚。 注释:...
- 送李员外贤郎
[唐] 王维 少年何处去,负米上铜梁。借问阿戎父,知为童子郎。 鱼笺请诗赋,橦布作衣裳。薏苡扶衰病,归来幸可将。 注释:...
- 送元中丞转运江淮(一作钱起诗)
[唐] 王维 薄赋归天府,轻徭赖使臣。欢沾赐帛老,恩及卷绡人。 去问珠官俗,来经石砝春。东南御亭上,莫使有风尘。 注释:...
- 冬晚对雪忆胡居士家(一作王劭诗,非)
[唐] 王维 寒更传晓箭,清镜览衰颜。 隔牖风惊竹,开门雪满山。 洒空深巷静,积素广庭闲。 借问袁安舍,翛然尚闭关。 注释: 作品赏析: 王维这首《冬晚对雪忆胡居士家》就是一首抒写雪中思友的诗,表达出对友人深切的关怀 。胡居士:名不详。只知他家境...
- 白鼋涡(杂言走笔)
[唐] 王维 南山之瀑水兮,激石滈瀑似雷惊,人相对兮不闻语声。 翻涡跳沫兮苍苔湿,藓老且厚,春草为之不生。 兽不敢惊动,鸟不敢飞鸣。白鼋涡涛戏濑兮, 委身以纵横。王人之仁兮,不网不钓,得遂性以生成。 注释:...
- 送友人归山歌二首(离骚题作山中人)
[唐] 王维 山寂寂兮无人,又苍苍兮多木。群龙兮满朝, 君何为兮空谷。文寡和兮思深,道难知兮行独。 悦石上兮流泉,与松间兮草屋。入云中兮养鸡, 上山头兮抱犊。神与枣兮如瓜,虎卖杏兮收谷。 愧不才兮妨贤,嫌既老兮贪禄。誓解印兮相从, 何詹尹兮何卜...
- 送李睢阳(一本以前九句自为一首)
[唐] 王维 将置酒,思悲翁。使君去,出城东。麦渐渐,雉子斑。 槐阴阴,到潼关。骑连连,车迟迟。心中悲,宋又远。 周间之,南淮夷。东齐儿,碎碎织练与素丝, 游人贾客信难持。五谷前熟方可为,下车闭閤君当思。 天子当殿俨衣裳,大官尚食陈羽觞。彤庭散...
- 寄崇梵僧(崇梵寺近东阿覆釜村)
[唐] 王维 崇梵僧,崇梵僧,秋归覆釜春不还。落花啼鸟纷纷乱, 涧户山窗寂寂闲。峡里谁知有人事,郡中遥望空云山。 注释:...
- 黄雀痴(杂言走笔)
[唐] 王维 黄雀痴,黄雀痴,谓言青鷇是我儿。一一口衔食, 养得成毛衣。到大啁啾解游飏,各自东西南北飞。 薄暮空巢上,羁雌独自归。凤凰九雏亦如此, 慎莫愁思憔悴损容辉。 注释:...
- 青雀歌(与卢象、崔兴宗、裴迪、弟缙同赋)
[唐] 王维 青雀翅羽短,未能远食玉山禾。 犹胜黄雀争上下,唧唧空仓复若何。 注释:...
- 燕支行(时年二十一)
[唐] 王维 汉家天将才且雄,来时谒帝明光宫。万乘亲推双阙下, 千官出饯五陵东。誓辞甲第金门里,身作长城玉塞中。 卫霍才堪一骑将,朝廷不数贰师功。赵魏燕韩多劲卒, 关西侠少何咆勃。报雠只是闻尝胆,饮酒不曾妨刮骨。 画戟雕戈百日寒,连旗大旆黄尘没...
- 别弟妹二首(一作卢象诗)
[唐] 王维 两妹日成长,双鬟将及人。已能持宝瑟,自解掩罗巾。 念昔别时小,未知疏与亲。今来始离恨,拭泪方殷勤。 小弟更孩幼,归来不相识。同居虽渐惯,见人犹未觅。 宛作越人语,殊甘水乡食。别此最为难,泪尽有馀忆。 注释:...
- 济上四贤咏·郑霍二山人(一作寄崔郑二山人
[唐] 王维 翩翩繁华子,多出金张门。幸有先人业,早蒙明主恩。 童年且未学,肉食骛华轩。岂乏中林士,无人荐至尊。 郑公老泉石,霍子安丘樊。卖药不二价,著书盈万言。 息阴无恶木,饮水必清源。吾贱不及议,斯人竟谁论。 注释:...