行军九日思长安故园
唐 岑参
古诗词:行军九日思长安故园原文翻译+全文注释译文+原著赏析
原文:
[唐] 岑参强欲登高去,无人送酒来。
遥怜故园菊,应傍战场开。
注释:
【1】九日:指九月九日重阳节。【2】强:勉强。
【3】登高:重阳节有登高赏菊饮酒以避灾祸的风俗。
【4】无人送酒:据《南史·隐逸传》记载,陶渊明有一次过重阳节,没有酒喝,就在宅边的菊花丛中独自闷坐,这时正好王弘送酒来了,于是醉饮而归。
【5】怜:可怜。
【6】傍:靠近、接近。
作品赏析:
[注释](1)九日:指九月九日重阳节。(2)登高:重阳节有登高赏菊饮酒以避灾祸的风俗。[译文]九月九日重阳节,我勉强登上高处远眺,然而在这战乱的行军途中,没有谁能送酒来。我心情沉重地遥望我的故乡长安,那菊花大概傍这战场开放了。
--------------------------
唐代以九月九日重阳节登高为题材的好诗不少,并且各有特点。岑参的这首五绝,表现的不是一般的节日思乡,而是对国事的忧虑和对战乱中人民疾苦的关切。表面看来写得平直朴素,实际构思精巧,情韵无限,是一首言简意深、耐人寻味的抒情佳作。
这首诗的原注说:“时未收长安。”唐天宝十四载(755)安禄山起兵叛乱,次年长安被攻陷。至德二载(757)二月肃宗由彭原行军至凤翔,岑参随行。九月唐军收复长安,诗可能是该年重阳节在凤翔写的。岑参是南阳人,但久居长安,故称长安为“故园”。
古人在九月九日重阳节有登高饮菊花酒的习俗,首句“登高”二字就紧扣题目中的“九日”。劈头一个“强”字,则表现了诗人在战乱中的凄清景况。第二句化用陶渊明的典故。据《南史·隐逸传》记载:陶渊明有一次过重阳节,没有酒喝,就在宅边的菊花丛中独自闷坐了很久。后来正好王弘送酒来了,才醉饮而归。这里反用其意,是说自己虽然也想勉强地按照习俗去登高饮酒,可是在战乱中,没有象王弘那样的人来送酒助兴。此句承前句而来,衔接自然,写得明白如话,使人不觉是用典,达到了前人提出的“用事”的最高要求:“用事不使人觉,若胸臆语也。”(邢邵语)正因为此处巧用典故,所以能引起人们种种的联想和猜测:造成“无人送酒来”的原因是什么呢?这里暗寓着题中“行军”的特定环境。
第三句开头一个“遥”字,是渲染自己和故园长安相隔之远,而更见思乡之切。作者写思乡,没有泛泛地笼统地写,而是特别强调思念、怜惜长安故园的菊花。这样写,不仅以个别代表一般,以“故园菊”代表整个故园长安,显得形象鲜明,具体可感;而且这是由登高饮酒的叙写自然发展而来的,是由上述陶渊明因无酒而闷坐菊花丛中的典故引出的联想,具有重阳节的节日特色,仍贴题目中的“九日”,又点出“长安故园”,可以说是切时切地,紧扣诗题。诗写到这里为止,还显得比较平淡,然而这样写,却是为了逼出关键的最后一句。这句承接前句,是一种想象之辞。本来,对故园菊花,可以有各种各样的想象,诗人别的不写,只是设想它“应傍战场开”,这样的想象扣住诗题中的“行军”二字,结合安史之乱和长安被陷的时代特点,写得新巧自然,真实形象,使我们仿佛看到了一幅鲜明的战乱图:长安城中战火纷飞,血染天街,断墙残壁间,一丛丛菊花依然寂寞地开放着。此处的想象之辞显然已经突破了单纯的惜花和思乡,而寄托着诗人饱经战争忧患的人民的同情,对早日平定安史之乱的渴望。这一结句用的是叙述语言,朴实无华,但是寓巧于朴,余意深长,耐人咀嚼,顿使全诗的思想和艺术境界出现了一个飞跃。
(吴小林)
拼音版对照
[ tang] cen can
qiang yu deng gao qu, wu ren song jiu lai。
yao lian gu yuan ju, ying bang zhan chang kai。
【2】 qiang: mian qiang。
【3】 deng gao: zhong yang jie you deng gao shang ju yin jiu yi bi zai huo de feng su。
【4】 wu ren song jiu: ju《 nan shi· yin yi chuan》 ji zai, tao yuan ming you yi ci guo zhong yang jie, mei you jiu he, jiu zai zhai bian de ju hua cong zhong du zi men zuo, zhe shi zheng hao wang hong song jiu lai le, yu shi zui yin er gui。
【5】 lian: ke lian。
【6】 bang: kao jin、 jie jin。
[ yi wen] jiu yue jiu ri zhong yang jie, wo mian qiang deng shang gao chu yuan tiao, ran er zai zhe zhan luan de xing jun tu zhong, mei you shui neng song jiu lai。 wo xin qing chen zhong di yao wang wo de gu xiang chang an, na ju hua da gai bang zhe zhan chang kai fang le。
--------------------------
tang dai yi jiu yue jiu ri zhong yang jie deng gao wei ti cai de hao shi bu shao, bing qie ge you te dian。 cen can de zhe shou wu jue, biao xian de bu shi yi ban de jie ri si xiang, er shi dui guo shi de you lv he dui zhan luan zhong ren min ji ku de guan qie。 biao mian kan lai xie de ping zhi pu su, shi ji gou si jing qiao, qing yun wu xian, shi yi shou yan jian yi shen、 nai ren xun wei de shu qing jia zuo。
zhe shou shi de yuan zhu shuo:“ shi wei shou chang an。” tang tian bao shi si zai(755) an lu shan qi bing pan luan, ci nian chang an bei gong xian。 zhi de er zai(757) er yue su zong you peng yuan xing jun zhi feng xiang, cen can sui xing。 jiu yue tang jun shou fu chang an, shi ke neng shi gai nian zhong yang jie zai feng xiang xie de。 cen can shi nan yang ren, dan jiu ju chang an, gu cheng chang an wei“ gu yuan”。
gu ren zai jiu yue jiu ri zhong yang jie you deng gao yin ju hua jiu de xi su, shou ju“ deng gao” er zi jiu jin kou ti mu zhong de“ jiu ri”。 pi tou yi ge“ qiang” zi, ze biao xian le shi ren zai zhan luan zhong de qi qing jing kuang。 di er ju hua yong tao yuan ming de dian gu。 ju《 nan shi· yin yi chuan》 ji zai: tao yuan ming you yi ci guo zhong yang jie, mei you jiu he, jiu zai zhai bian de ju hua cong zhong du zi men zuo le hen jiu。 hou lai zheng hao wang hong song jiu lai le, cai zui yin er gui。 zhe li fan yong qi yi, shi shuo zi ji sui ran ye xiang mian qiang di an zhao xi su qu deng gao yin jiu, ke shi zai zhan luan zhong, mei you xiang wang hong na yang de ren lai song jiu zhu xing。 ci ju cheng qian ju er lai, xian jie zi ran, xie de ming bai ru hua, shi ren bu jiao shi yong dian, da dao le qian ren ti chu de“ yong shi” de zui gao yao qiu:“ yong shi bu shi ren jiao, ruo xiong yi yu ye。”( xing shao yu) zheng yin wei ci chu qiao yong dian gu, suo yi neng yin qi ren men zhong zhong de lian xiang he cai ce: zao cheng“ wu ren song jiu lai” de yuan yin shi shen me ne? zhe li an yu zhe ti zhong“ xing jun” de te ding huan jing。
di san ju kai tou yi ge“ yao” zi, shi xuan ran zi ji he gu yuan chang an xiang ge zhi yuan, er geng jian si xiang zhi qie。 zuo zhe xie si xiang, mei you fan fan di long tong di xie, er shi te bie qiang tiao si nian、 lian xi chang an gu yuan de ju hua。 zhe yang xie, bu jin yi ge bie dai biao yi ban, yi“ gu yuan ju” dai biao zheng ge gu yuan chang an, xian de xing xiang xian ming, ju ti ke gan; er qie zhe shi you deng gao yin jiu de xu xie zi ran fa zhan er lai de, shi you shang shu tao yuan ming yin wu jiu er men zuo ju hua cong zhong de dian gu yin chu de lian xiang, ju you zhong yang jie de jie ri te se, reng tie ti mu zhong de“ jiu ri”, you dian chu“ chang an gu yuan”, ke yi shuo shi qie shi qie di, jin kou shi ti。 shi xie dao zhe li wei zhi, hai xian de bi jiao ping dan, ran er zhe yang xie, que shi wei le bi chu guan jian de zui hou yi ju。 zhe ju cheng jie qian ju, shi yi zhong xiang xiang zhi ci。 ben lai, dui gu yuan ju hua, ke yi you ge zhong ge yang de xiang xiang, shi ren bie de bu xie, zhi shi she xiang ta“ ying bang zhan chang kai”, zhe yang de xiang xiang kou zhu shi ti zhong de“ xing jun” er zi, jie he an shi zhi luan he chang an bei xian de shi dai te dian, xie de xin qiao zi ran, zhen shi xing xiang, shi wo men fang fo kan dao le yi fu xian ming de zhan luan tu: chang an cheng zhong zhan huo fen fei, xue ran tian jie, duan qiang can bi jian, yi cong cong ju hua yi ran ji mo di kai fang zhe。 ci chu de xiang xiang zhi ci xian ran yi jing tu po le dan chun de xi hua he si xiang, er ji tuo zhe shi ren bao jing zhan zheng you huan de ren min de tong qing, dui zao ri ping ding an shi zhi luan de ke wang。 zhe yi jie ju yong de shi xu shu yu yan, pu shi wu hua, dan shi yu qiao yu pu, yu yi shen chang, nai ren ju jiao, dun shi quan shi de si xiang he yi shu jing jie chu xian le yi ge fei yue。
( wu xiao lin)
qiang yu deng gao qu, wu ren song jiu lai。
yao lian gu yuan ju, ying bang zhan chang kai。
zhu shi:
【1】 jiu ri: zhi jiu yue jiu ri zhong yang jie。【2】 qiang: mian qiang。
【3】 deng gao: zhong yang jie you deng gao shang ju yin jiu yi bi zai huo de feng su。
【4】 wu ren song jiu: ju《 nan shi· yin yi chuan》 ji zai, tao yuan ming you yi ci guo zhong yang jie, mei you jiu he, jiu zai zhai bian de ju hua cong zhong du zi men zuo, zhe shi zheng hao wang hong song jiu lai le, yu shi zui yin er gui。
【5】 lian: ke lian。
【6】 bang: kao jin、 jie jin。
zuo pin shang xi:
[ zhu shi](1) jiu ri: zhi jiu yue jiu ri zhong yang jie。(2) deng gao: zhong yang jie you deng gao shang ju yin jiu yi bi zai huo de feng su。[ yi wen] jiu yue jiu ri zhong yang jie, wo mian qiang deng shang gao chu yuan tiao, ran er zai zhe zhan luan de xing jun tu zhong, mei you shui neng song jiu lai。 wo xin qing chen zhong di yao wang wo de gu xiang chang an, na ju hua da gai bang zhe zhan chang kai fang le。
--------------------------
tang dai yi jiu yue jiu ri zhong yang jie deng gao wei ti cai de hao shi bu shao, bing qie ge you te dian。 cen can de zhe shou wu jue, biao xian de bu shi yi ban de jie ri si xiang, er shi dui guo shi de you lv he dui zhan luan zhong ren min ji ku de guan qie。 biao mian kan lai xie de ping zhi pu su, shi ji gou si jing qiao, qing yun wu xian, shi yi shou yan jian yi shen、 nai ren xun wei de shu qing jia zuo。
zhe shou shi de yuan zhu shuo:“ shi wei shou chang an。” tang tian bao shi si zai(755) an lu shan qi bing pan luan, ci nian chang an bei gong xian。 zhi de er zai(757) er yue su zong you peng yuan xing jun zhi feng xiang, cen can sui xing。 jiu yue tang jun shou fu chang an, shi ke neng shi gai nian zhong yang jie zai feng xiang xie de。 cen can shi nan yang ren, dan jiu ju chang an, gu cheng chang an wei“ gu yuan”。
gu ren zai jiu yue jiu ri zhong yang jie you deng gao yin ju hua jiu de xi su, shou ju“ deng gao” er zi jiu jin kou ti mu zhong de“ jiu ri”。 pi tou yi ge“ qiang” zi, ze biao xian le shi ren zai zhan luan zhong de qi qing jing kuang。 di er ju hua yong tao yuan ming de dian gu。 ju《 nan shi· yin yi chuan》 ji zai: tao yuan ming you yi ci guo zhong yang jie, mei you jiu he, jiu zai zhai bian de ju hua cong zhong du zi men zuo le hen jiu。 hou lai zheng hao wang hong song jiu lai le, cai zui yin er gui。 zhe li fan yong qi yi, shi shuo zi ji sui ran ye xiang mian qiang di an zhao xi su qu deng gao yin jiu, ke shi zai zhan luan zhong, mei you xiang wang hong na yang de ren lai song jiu zhu xing。 ci ju cheng qian ju er lai, xian jie zi ran, xie de ming bai ru hua, shi ren bu jiao shi yong dian, da dao le qian ren ti chu de“ yong shi” de zui gao yao qiu:“ yong shi bu shi ren jiao, ruo xiong yi yu ye。”( xing shao yu) zheng yin wei ci chu qiao yong dian gu, suo yi neng yin qi ren men zhong zhong de lian xiang he cai ce: zao cheng“ wu ren song jiu lai” de yuan yin shi shen me ne? zhe li an yu zhe ti zhong“ xing jun” de te ding huan jing。
di san ju kai tou yi ge“ yao” zi, shi xuan ran zi ji he gu yuan chang an xiang ge zhi yuan, er geng jian si xiang zhi qie。 zuo zhe xie si xiang, mei you fan fan di long tong di xie, er shi te bie qiang tiao si nian、 lian xi chang an gu yuan de ju hua。 zhe yang xie, bu jin yi ge bie dai biao yi ban, yi“ gu yuan ju” dai biao zheng ge gu yuan chang an, xian de xing xiang xian ming, ju ti ke gan; er qie zhe shi you deng gao yin jiu de xu xie zi ran fa zhan er lai de, shi you shang shu tao yuan ming yin wu jiu er men zuo ju hua cong zhong de dian gu yin chu de lian xiang, ju you zhong yang jie de jie ri te se, reng tie ti mu zhong de“ jiu ri”, you dian chu“ chang an gu yuan”, ke yi shuo shi qie shi qie di, jin kou shi ti。 shi xie dao zhe li wei zhi, hai xian de bi jiao ping dan, ran er zhe yang xie, que shi wei le bi chu guan jian de zui hou yi ju。 zhe ju cheng jie qian ju, shi yi zhong xiang xiang zhi ci。 ben lai, dui gu yuan ju hua, ke yi you ge zhong ge yang de xiang xiang, shi ren bie de bu xie, zhi shi she xiang ta“ ying bang zhan chang kai”, zhe yang de xiang xiang kou zhu shi ti zhong de“ xing jun” er zi, jie he an shi zhi luan he chang an bei xian de shi dai te dian, xie de xin qiao zi ran, zhen shi xing xiang, shi wo men fang fo kan dao le yi fu xian ming de zhan luan tu: chang an cheng zhong zhan huo fen fei, xue ran tian jie, duan qiang can bi jian, yi cong cong ju hua yi ran ji mo di kai fang zhe。 ci chu de xiang xiang zhi ci xian ran yi jing tu po le dan chun de xi hua he si xiang, er ji tuo zhe shi ren bao jing zhan zheng you huan de ren min de tong qing, dui zao ri ping ding an shi zhi luan de ke wang。 zhe yi jie ju yong de shi xu shu yu yan, pu shi wu hua, dan shi yu qiao yu pu, yu yi shen chang, nai ren ju jiao, dun shi quan shi de si xiang he yi shu jing jie chu xian le yi ge fei yue。
( wu xiao lin)
欢迎读者提供注释翻译和赏析
行军九日思长安故园(唐 岑参)原文注释翻译及赏析(完)-古诗词译文免责声明:「行军九日思长安故园」是唐 岑参创作的一篇诗词,文笔优美俱佳,原文注释和赏析等内容(即本文)皆收集于网络,版权归原作者,只代表作者观点和本站无关,如果您认为本站转载侵犯了您的权益,请联系我们删除。
古诗词推荐
- 春梦
[唐] 岑参 洞房昨夜春风起,故人尚隔湘江水。 枕上片时春梦中,行尽江南数千里。 注释: 【1】洞房:幽深的内室。而不似习见的“洞房花烛夜”中与新婚有关。司马相如《上林赋》:“岩宎洞房”。集解郭璞曰:“岩穴底为室潜通台上者。”洞房,一作“洞庭”...
- 山房春事
[唐] 岑参 梁园日暮乱飞鸦,极目萧条三两家。 庭树不知人去尽,春来还发旧时花。 注释: 作品赏析: 【注释】: 这是一首吊古之作。梁园又名兔园,俗名竹园,西汉梁孝王刘武所建,故址在今河南省商丘县东,周围三百多里。园中有百灵山、落猿岩、栖龙岫、...
- 寄左省杜拾遗
[唐] 岑参 联步趋丹陛,分曹限紫微。 晓随天仗入,暮惹御香归。 白发悲花落,青云羡鸟飞。 圣朝无阙事,自觉谏书...
- 秋思
[唐] 岑参 那知芳岁晚,坐见寒叶堕。吾不如腐草,翻飞作萤火。 注释:...
- 轮台歌奉送封大夫出师西征
[唐] 岑参 轮台城头夜吹角,轮台城北旄头落。 羽书昨夜过渠黎,单于已在金山西。 戍楼西望烟尘黑,汉兵屯在轮台北。 上将拥旄西出征,平明吹笛大军行。 四边伐鼓雪海涌,三军大呼阴山动。 虏塞兵气连云屯,战场白骨缠草根。 剑河风急雪片阔,沙口石冻马蹄...
- 碛中作
[唐] 岑参 走马西来欲到天,辞家见月两回圆。 今夜不知何处宿,平沙万里绝人烟。 注释: 作品赏析: 【注释】: 这首诗描写旅人远走塞外,只见万里黄沙,不知哪里才是自己的归宿?悲凉中更带有深沉哀婉的乡愁,单就"平沙万里绝人烟"来看.可以当作是纯碎的...
- 走马川行奉送封大夫出师西征
[唐] 岑参 君不见走马川行雪海边,平沙莽莽黄入天。 轮台九月风夜吼,一川碎石大如斗, 随风满地石乱走。匈奴草黄马正肥, 金山西见烟尘飞,汉家大将西出师。 将军金甲夜不脱,半夜军行戈相拨, 风头如刀面如割。马毛带雪汗气蒸, 五花连钱旋作冰,幕中草...
- 与高适薛据同登慈恩寺浮图
[唐] 岑参 塔势如涌出,孤高耸天宫。 登临出世界,磴道盘虚空。 突兀压神州,峥嵘如鬼工。 四角碍白日,七层摩苍穹。 下窥指高鸟,俯听闻惊风。 连山若波涛,奔凑似朝东。 青槐夹驰道,宫馆何玲珑。 秋色从西来,苍然满关中。 五陵北原上,万古青濛濛。 ...
- 逢入京使
[唐] 岑参 故园东望路漫漫,双袖龙钟泪不干。 马上相逢无纸笔,凭君传语报平安。 注释: 【1】入京使:进京的使者。 【2】故园:指长安和自己在长安的家。 【3】漫漫:形容路途十分遥远。 【4】龙钟:涕泪淋漓的样子。卞和《退怨之歌》:“空山歔欷泪龙钟...
- 白雪歌送武判官归京
[唐] 岑参 北风卷地白草折,胡天八月即飞雪。 忽如一夜春风来,千树万树梨花开。 散入珠帘湿罗幕,狐裘不暖锦衾...
- 新晴西园散步四首
[宋] 杨万里 池水初生盖玉沙,雨余碧草卧堤斜。 日摇波影缠桥柱,绣出栾枝遍地花。 注释:...
- 戏赠子仁侄
[宋] 杨万里 小阮新来觅句忙,自携破砚汲寒江。 天公念子抄诗苦,借与朝阳小半窗。 注释:...
- 新晴西园散步四首
[宋] 杨万里 久雨令人不出门,新晴唤我到西园。 要知春事深和浅,试看青梅大几分。 注释:...
- 和马公弼夜雨
[宋] 杨万里 一雨未辞泥至腰,新寒疠气喜全消。 都人得此正希阔,远客幡然成寂寥。 声在疏檐与黄叶,梦听禁漏近丹霄。 愁心却被诗勾引,始觉君家我里遥。 注释:...
- 春尽有感
[宋] 杨万里 等春不到怨春迟,又是红稀绿满枝。 雨後晚花犹好在,槛前残醉欲醒时。 百年人事皆如许,千载诗声亦浪垂。 金印不争争钓石,更饶争得鬓边丝。 注释:...
- 碧落洞四首
[宋] 杨万里 际会诸滩吼怒雷,遭逢江势更萦回。 今宵不到英州定,何用山云送雨来。 注释:...
- 题赵昌父山居八咏·青毡堂
[宋] 杨万里 客来借毡看,笑指一书策。 不管卖不行,且图偷不得。 注释:...
- 九日中军送白菊
[宋] 杨万里 未应白菊减与黄,金作鈿心玉作裳。 一夜西风开瘦蕾,两年海南伴重阳。 若言佳节如常日,为底寒花分外香。 挼蕊浮杯莫多着,一枝留插鬓边霜。 注释:...
- 碧落洞四首
[宋] 杨万里 洞里仙人枉费功,凿江屈曲做神通。 千荣万绕留江住,毕竟奔流入峡中。 注释:...
- 新晴
[宋] 杨万里 瑶霜珠露两相鲜,玉宇金钲万里宽。 欲作一晴多少日,早知秪费数朝寒。 暴禾场里鸡豚乐,试笔窗前纸墨乾。 儿女莫餐新淅饭,打头荷甔且输官。 注释:...